శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణం - బాలకాండ - అష్టాదశ సర్గ - తెలుగు అర్ధంతో నేర్చుకుందాం
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణం - బాలకాండ - అష్టాదశ సర్గ (18)
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణం, ఆదికావ్యంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. దీనిని మహర్షి వాల్మీకి రచించారు. ఈ కావ్యం ఏడు కాండాలుగా విభజించబడింది. ఈ భాగం బాలకాండలోని పద్దెనిమిదవ సర్గకు చెందినది. ఈ సర్గలో పుత్రకామేష్ఠి యాగం ముగిసిన తర్వాత దశరథ మహారాజుకు పుత్రులు జన్మించడం, వారి నామకరణం, వారి బాల్య లక్షణాలు, మరియు విశ్వామిత్ర మహర్షి దశరథుడిని కలవడానికి అయోధ్యకు రావడం వంటి ముఖ్య ఘట్టాలు వర్ణించబడ్డాయి.
ఈ సర్గలోని ప్రతి శ్లోకం పౌరాణిక ప్రాముఖ్యతను కలిగి ఉంది. యాగం పూర్తయ్యాక రాజు దశరథుడు తన కోరిక ఫలించడం కోసం ఎదురుచూడటం, ఆ తర్వాత శ్రీరాముడు సహా నలుగురు సోదరుల జననం, వారి గుణగణాలు, వారి మధ్య ఉన్న అనుబంధం అద్భుతంగా చిత్రీకరించబడింది.
నిర్వృత్తే తు క్రతౌ తస్మిన్ హయమేధే మహాత్మనః |
ప్రతి గృహ్య అమరా భాగాన్ ప్రతిజగ్ముః యథా ఆగతం |౧-౧౮-౧|
ఆ మహాత్ముడైన దశరథుడు జరిపిన అశ్వమేధ యాగం ముగిసిన తర్వాత, దేవతలు తమ భాగాలను స్వీకరించి, వచ్చినట్లే తిరిగి వెళ్ళిపోయారు.
సమాప్త దీక్షా నియమః పత్నీ గణ సమన్వితః |
ప్రవివేశ పురీం రాజా స భృత్య బల వాహనః |౧-౧౮-౨|
దీక్షా నియమాలు పూర్తి చేసుకున్న దశరథ మహారాజు, తన భార్యలతో, సైనికులతో, వాహనాలతో కలిసి తన నగరంలోకి ప్రవేశించాడు.
యథా అర్హం పూజితాః తేన రాజ్ఞా చ పృథివీశ్వరాః |
ముదితాః ప్రయయుః దేశాన్ ప్రణమ్య ముని పుంగవం |౧-౧౮-౩|
దశరథ మహారాజుచే తగిన విధంగా గౌరవింపబడిన ఇతర రాజులు, సంతోషంతో మునిశ్రేష్ఠుడైన వసిష్ఠునికి నమస్కరించి తమ తమ దేశాలకు బయలుదేరారు.
శ్రీమతాం గచ్ఛతాం తేషాం స్వగృహాణి పురాత్ తతః |
బలాని రాజ్ఞాం శుభ్రాణి ప్రహృష్టాని చకాశిరే |౧-౧౮-౪|
ఆ శ్రీమంతులైన రాజులు తమ గృహాలకు వెళ్తుండగా, వారి సేనలు ప్రకాశవంతంగా, సంతోషంగా కనిపించాయి.
గతేషు పృథివీశేషు రాజా దశరథః పునః |
ప్రవివేశ పురీం శ్రీమాన్ పురస్కృత్య ద్విజోత్తమాన్ |౧-౧౮-౫|
రాజులు వెళ్ళిపోయిన తర్వాత, శ్రీమంతుడైన దశరథ మహారాజు ద్విజోత్తములను (బ్రాహ్మణులను) ముందుంచుకుని తిరిగి తన నగరంలోకి ప్రవేశించాడు.
శాంతయా ప్రయయౌ సార్ధం ఋష్యశృఙ్గః సుపూజితః |
అనుగమ్యమానో రాజ్ఞా చ సానుయాత్రేణ ధీమతా |౧-౧౮-౬|
మహారాజు దశరథుడిచే బాగా పూజలందుకున్న ఋష్యశృంగుడు, తన భార్య శాంతతో కలిసి, జ్ఞానవంతుడైన దశరథుడు తన పరివారంతో కలిసి సాగనంపగా వెళ్ళిపోయాడు.
ఏవం విసృజ్య తాన్ సర్వాన్ రాజా సంపూర్ణ మానసః |
ఉవాస సుఖితః తత్ర పుత్ర ఉత్పత్తిం విచింతయన్ |౧-౧౮-౭|
అలా అందరినీ సాగనంపి, సంపూర్ణ మనసుతో దశరథ మహారాజు సుఖంగా ఉంటూ పుత్ర సంతానం కోసం ఎదురుచూడసాగాడు.
తతో యజ్ఞే సమాప్తే తు ఋతూనాం షట్ సమత్యయుః |
తతః చ ద్వాదశే మాసే చైత్రే నావమికే తిథౌ |౧-౧౮-౮|
ఆ యజ్ఞం ముగిసిన తర్వాత ఆరు ఋతువులు గడిచిపోయాయి. ఆ తర్వాత పన్నెండవ నెలలో, చైత్ర మాసం శుక్ల పక్షం నవమి తిథినాడు...
నక్క్షత్రే అదితి దైవత్యే స్వ ఉచ్ఛ సంస్థేషు పంచసు |
గ్రహేషు కర్కటే లగ్నే వాక్పతా ఇందునా సహ |౧-౧౮-౯|
అదితి దేవతగా ఉన్న పునర్వసు నక్షత్రంలో, ఐదు గ్రహాలు తమ ఉచ్ఛ స్థానాల్లో ఉన్నప్పుడు, కర్కాటక లగ్నంలో, గురువు చంద్రునితో కలిసి ఉన్నప్పుడు...
ప్రోద్యమానే జగన్నాథం సర్వ లోక నమస్కృతం |
కౌసల్యా అజనయత్ రామం సర్వ లక్షణ సంయుతం |౧-౧౮-౧౦|
కౌసల్య సమస్త లోకాలచే నమస్కరింపబడే, జగన్నాథుడైన, అన్ని శుభ లక్షణాలతో కూడిన రాముడిని పుత్రుడిగా ప్రసవించింది.
విష్ణోః అర్ధం మహాభాగం పుత్రం ఐక్ష్వాకు నందనం |
లోహితాక్షం మహాబాహుం రక్త ఓష్టం దుందుభి స్వనం |౧-౧౮-౧౧|
విష్ణువు సగభాగంతో కూడుకున్నవాడు, గొప్ప భాగ్యవంతుడు, ఇక్ష్వాకు వంశాన్ని ఆనందపరచేవాడు, ఎర్రని కన్నులు కలవాడు, గొప్ప బాహువులు కలవాడు, ఎర్రని పెదవులు కలవాడు, దుందుభి వలె గంభీరమైన స్వరం కలవాడు.
కౌసల్యా శుశుభే తేన పుత్రేణ అమిత తేజసా |
యథా వరేణ దేవానాం అదితిః వజ్ర పాణినా |౧-౧౮-౧౨|
అమితమైన తేజస్సు గల ఆ పుత్రుడితో కౌసల్య, వజ్రాయుధాన్ని ధరించిన దేవేంద్రుడితో అదితి వలె ప్రకాశించింది.
భరతో నామ కైకేయ్యాం జజ్ఞే సత్య పరాక్రమః |
సాక్షాత్ విష్ణోః చతుర్థ భాగః సర్వైః సముదితో గుణైః |౧-౧౮-౧౩|
కైకేయికి సత్య పరాక్రమవంతుడైన భరతుడు జన్మించాడు. అతడు సాక్షాత్తు విష్ణువు నాలుగవ భాగం మరియు అన్ని గుణాలతో కూడుకున్నవాడు.
అథ లక్ష్మణ శత్రుఘ్నౌ సుమిత్రా అజనయత్ సుతౌ |
వీరౌ సర్వ అస్త్ర కుశలౌ విష్ణోః అర్ధ సమన్వితౌ |౧-౧౮-౧౪|
అనంతరం సుమిత్ర వీరులు, సకల అస్త్రాలలో నిపుణులు, విష్ణువు సగభాగంతో కూడిన లక్ష్మణుడు, శత్రుఘ్నుడు అనే ఇద్దరు కుమారులను కన్నది.
పుష్యే జాతః తు భరతో మీన లగ్నే ప్రసన్న ధీః |
సార్పే జాతౌ తు సౌమిత్రీ కుళీరే అభ్యుదితే రవౌ |౧-౧౮-౧౫|
ప్రసన్నమైన బుద్ధి గల భరతుడు పుష్య నక్షత్రం, మీన లగ్నంలో జన్మించాడు. లక్ష్మణుడు, శత్రుఘ్నుడు సర్ప దేవతగా ఉన్న ఆశ్లేష నక్షత్రంలో, సూర్యుడు కర్కాటక రాశిలోకి ప్రవేశించినప్పుడు జన్మించారు.
రాజ్ఞః పుత్రా మహాత్మానః చత్వారో జజ్ఞిరే పృథక్ |
గుణవంతః అనురూపాః చ రుచ్యా ప్రోష్ఠ పదోపమాః |౧-౧౮-౧౬|
ఆ రాజుకు వేర్వేరుగా నలుగురు మహాత్ములైన కుమారులు జన్మించారు. వారు గుణవంతులు, ఒకరికొకరు అనురూపులు మరియు కాంతితో ప్రోష్ఠపద (భద్రపాద) నక్షత్రాల వలె ప్రకాశించారు.
జగుః కలం చ గంధర్వా ననృతుః చ అప్సరో గణాః |
దేవ దుందుభయో నేదుః పుష్ప వృష్టిః చ ఖాత్ పతత్ |౧-౧౮-౧౭|
గాంధర్వులు మధురంగా గానం చేశారు, అప్సరసలు నృత్యం చేశారు. దేవతల దుందుభులు మ్రోగాయి మరియు ఆకాశం నుండి పూల వర్షం కురిసింది.
ఉత్సవః చ మహాన్ ఆసీత్ అయోధ్యాయాం జనాకులః |
రథ్యాః చ జన సంబాధా నట నర్తక సంకులాః |౧-౧౮-౧౮|
అయోధ్యలో ప్రజలందరూ కలిసి గొప్ప ఉత్సవం జరుపుకున్నారు. వీధులు ప్రజలతో, నట నర్తకులతో కిక్కిరిసిపోయాయి.
గాయనైః చ విరావిణ్యో వాదనైః చ తథా అపరైః |
విరేజుర్ విపులాః తత్ర సర్వ రత్న సమన్వితాః |౧-౧౮-౧౯|
పాటల గానంతోనూ, ఇతర వాద్యాలతోనూ అక్కడ పెద్ద పెద్ద ఇళ్ళు అన్నీ అన్ని రకాల రత్నాలతో నిండి ప్రకాశించాయి.
ప్రదేయాంశ్చ దదౌ రాజా సూత మాగధ వందినాం |
బ్రాహ్మణేభ్యో దదౌ విత్తం గో ధనాని సహస్రశః |౧-౧౮-౨౦|
సూత, మాగధ, వంది మొదలైన వారికి కానుకలు ఇచ్చాడు. బ్రాహ్మణులకు వేల సంఖ్యలో గోవులను, ధనాన్ని ఇచ్చాడు.
అతీత్య ఏకాదశ ఆహం తు నామ కర్మ తథా అకరోత్ |
జ్యేష్ఠం రామం మహాత్మానం భరతం కైకయీ సుతం |౧-౧౮-౨౧|
పదకొండు రోజులు గడిచిన తర్వాత, నామకరణ కర్మ నిర్వహించాడు. పెద్దవాడికి మహాత్ముడైన రాముడు అని, కైకేయి కుమారుడికి భరతుడు అని పేరు పెట్టాడు.
సౌమిత్రిం లక్ష్మణం ఇతి శత్రుఘ్నం అపరం తథా |
వసిష్ఠః పరమ ప్రీతో నామాని కురుతే తదా |౧-౧౮-౨౨|
సుమిత్ర కుమారులలో ఒకరికి లక్ష్మణుడు అని, మరొకరికి శత్రుఘ్నుడు అని పరమ సంతోషంతో వసిష్ఠుడు నామకరణం చేశాడు.
బ్రాహ్మణాన్ భోజయామాస పౌరాన్ జానపదాన్ అపి |
ఉదదద్ బ్రాహ్మణానాం చ రత్నౌఘం అమలం బహు |౧-౧౮-౨౩|
బ్రాహ్మణులకు, పౌరులకు, గ్రామ ప్రజలకు భోజనాలు పెట్టించాడు. బ్రాహ్మణులకు అనేక నిర్మలమైన రత్నాలను దానంగా ఇచ్చాడు.
తేషాం జన్మ క్రియ ఆదీని సర్వ కర్మాణి అకారయత్ |
తేషాం కేతుః ఇవ జ్యేష్ఠో రామో రతికరః పితుః |౧-౧౮-౨౪|
వారి జన్మ కర్మలతో సహా అన్ని కార్యాలను దశరథుడు నిర్వహించాడు. వారిలో పెద్దవాడైన రాముడు, తన తండ్రికి ఆనందాన్ని కలిగించే జెండా వంటివాడు.
బభూవ భూయో భూతానాం స్వయం భూః ఇవ సమ్మతః |
సర్వే వేద విదః శూరాః సర్వే లోకహితే రతాః |౧-౧౮-౨౫|
ఆ రాముడు ప్రజలందరికీ స్వయంభువు (బ్రహ్మ) వలె గౌరవింపబడ్డాడు. ఆ నలుగురూ వేదాలను తెలిసినవారు, శూరులు మరియు లోకహితంలో నిమగ్నమయ్యేవారు.
సర్వే జ్ఞానోపసంపన్నాః సర్వే సముదితా గుణైః |
తేషాం అపి మహాతేజా రామః సత్య పరాక్రమః |౧-౧౮-౨౬|
వారందరూ జ్ఞాన సంపన్నులు, సకల గుణాలతో కూడుకున్నవారు. వారందరిలో మహా తేజస్సు గల, సత్య పరాక్రమవంతుడైన రాముడు...
ఇష్టః సర్వస్య లోకస్య శశాంక ఇవ నిర్మలః |
గజ స్కంధే అశ్వ పృష్టే చ రథ చర్యాసు సమ్మతః |౧-౧౮-౨౭|
నిర్మలమైన చంద్రుడి వలె సమస్త లోకానికి ప్రియమైనవాడు. ఏనుగు మీద, గుర్రం మీద స్వారీ చేయడంలో, రథాన్ని నడపడంలో నిపుణుడు.
ధనుర్వేదే చ నిరతః పితుః శుశౄషణే రతః |
బాల్యాత్ ప్రభృతి సుస్నిగ్ధో లక్ష్మణో లక్ష్మి వర్ధనః |౧-౧౮-౨౮|
ధనుర్విద్యలో నిపుణుడు, తండ్రి సేవలో నిమగ్నుడై ఉండేవాడు. ఐశ్వర్యాన్ని పెంచే లక్ష్మణుడు చిన్నప్పటి నుంచీ చాలా ఆప్యాయత కలిగినవాడు.
రామస్య లోకరామస్య భ్రాతుః జ్యేష్ఠస్య నిత్యశః |
సర్వ ప్రియ కరః తస్య రామస్య అపి శరీరతః |౧-౧౮-౨౯|
లోకాలను ఆనందపరచే తన అన్న రాముడికి నిరంతరం అన్ని ప్రియ కార్యాలు చేసేవాడు. రాముడికి తన శరీరం కన్నా కూడా లక్ష్మణుడు ప్రియమైనవాడు.
లక్ష్మణో లక్ష్మి సంపన్నో బహిః ప్రాణ ఇవ అపరః |
న చ తేన వినా నిద్రాం లభతే పురుషోత్తమః |౧-౧౮-౩౦|
లక్ష్మీవంతుడైన లక్ష్మణుడు రాముడికి వెలుపలి ప్రాణం వంటివాడు. ఆ పురుషోత్తముడు (రాముడు) లక్ష్మణుడు లేకుండా నిద్రపోలేడు.
మృష్టం అన్నం ఉపానీతం అశ్నాతి న హి తం వినా |
యదా హి హయం ఆరూఢో మృగయాం యాతి రాఘవః |౧-౧౮-౩౧|
శుభ్రంగా వండిన ఆహారాన్ని కూడా లక్ష్మణుడు లేకుండా తినేవాడు కాదు. రాముడు గుర్రం ఎక్కి వేటకు వెళ్ళినప్పుడు...
అథ ఏనం పృష్ఠతః అభ్యేతి స ధనుః పరిపాలయన్ |
భరతస్య అపి శత్రుఘ్నో లక్ష్మణ అవరజో హి సః |౧-౧౮-౩౨|
లక్ష్మణుడు ధనుస్సును పట్టుకుని అతని వెనుక వెళ్ళేవాడు. అలాగే శత్రుఘ్నుడు, లక్ష్మణుడి తమ్ముడు, భరతుడికి...
ప్రాణైః ప్రియతరో నిత్యం తస్య చ ఆసీత్ తథా ప్రియః |
స చతుర్భిః మహాభాగైః పుత్రైః దశరథః ప్రియైః |౧-౧౮-౩౩|
ప్రాణాల కన్నా ప్రియమైనవాడుగా ఉండేవాడు. ఆ నలుగురు గొప్ప భాగ్యవంతులైన కుమారులతో దశరథుడు...
బభూవ పరమ ప్రీతో దేవైః ఇవ పితామహః |
తే యదా జ్ఞాన సంపన్నాః సర్వైః సముదితా గుణైః |౧-౧౮-౩౪|
బ్రహ్మదేవుడు దేవతలతో ఉన్నట్లుగా పరమ సంతోషంతో ఉండేవాడు. వారందరూ జ్ఞాన సంపన్నులై, సకల గుణాలతో కూడుకుని ఉండగా...
హ్రీమంతః కీర్తిమంతః చ సర్వజ్ఞా దీర్ఘ దర్శినః |
తేషాం ఏవం ప్రభావాణాం సర్వేషాం దీప్త తేజసాం |౧-౧౮-౩౫|
సిగ్గు, కీర్తి, సర్వజ్ఞత, దూరదృష్టి కలవారై ఉండగా... ఇలాంటి ప్రభావం, గొప్ప తేజస్సు గల ఆ కుమారులందరినీ చూసి...
పితా దశరథో హృష్టో బ్రహ్మా లోకాధిపో యథా |
తే చ అపి మనుజ వ్యాఘ్రా వైదిక అధ్యయనే రతాః |౧-౧౮-౩౬|
తండ్రి దశరథుడు లోకాధిపతి అయిన బ్రహ్మ వలె సంతోషపడ్డాడు. ఆ నరవ్యాఘ్రులు (నరులలో పులల వంటివారు) వైదిక విద్యలను అభ్యసించడంలో నిమగ్నమై ఉండేవారు.
పితృ శుశ్రూషణ రతా ధనుర్ వేదే చ నిష్టితాః |
అథ రాజా దశరథః తేషాం దార క్రియాం ప్రతి |౧-౧౮-౩౭|
తండ్రికి సేవ చేయడంలో, ధనుర్విద్యలో నిష్ణాతులై ఉండేవారు. అప్పుడు దశరథ మహారాజు వారి వివాహం గురించి...
చింతయామాస ధర్మాత్మా సహ ఉపాధ్యాయః స బాంధవః |
తస్య చింతయమానస్య మంత్రి మధ్యే మహాత్మనః |౧-౧౮-౩౮|
ధర్మాత్ముడైన రాజు తన ఉపాధ్యాయులతో, బంధువులతో కలిసి ఆలోచించసాగాడు. ఆ మహాత్ముడు మంత్రుల మధ్య అలా ఆలోచిస్తుండగా...
అభ్యాగచ్ఛత్ మహాతేజా విశ్వామిత్రో మహామునిః |
స రాజ్ఞో దర్శన ఆకాంక్షీ ద్వార అధ్యక్షాన్ ఉవాచ హ |౧-౧౮-౩౯|
గొప్ప తేజస్సు గల మహాముని విశ్వామిత్రుడు వచ్చాడు.
అతడు రాజును చూడాలని కోరుతూ ద్వారపాలకులతో ఇలా అన్నాడు.
శీఘ్రం ఆఖ్యాత మాం ప్రాప్తం కౌశికం గాధినః సుతం |
తత్ శ్రుత్వా వచనం తస్య రాజ్ఞో వేశ్మ ప్రదుద్రువుః |౧-౧౮-౪౦|
"నేను గాధి కుమారుడైన కౌశికుడు (విశ్వామిత్రుడు) వచ్చానని రాజుకు వెంటనే తెలియజేయండి." అతని మాటలు విని వారందరూ ఆ రాజు నివాసానికి వేగంగా పరుగెత్తారు.
సంభ్రాంత మనసః సర్వే తేన వాక్యేన చోదితాః |
తే గత్వా రాజ భవనం విశ్వామిత్రం ఋషిం తదా |౧-౧౮-౪౧|
ఆ మాటతో ప్రేరేపితులై, కంగారుపడిన మనసులతో వారందరూ రాజభవనానికి వెళ్లి, విశ్వామిత్రుడు అనే ఋషి వచ్చాడని...
ప్రాప్తం ఆవేదయామాసుః నృపాయైః ఇక్ష్వాకవే తదా |
తేషాం తత్ వచనం శ్రుత్వా సపురోధాః సమాహితః |౧-౧౮-౪౨|
ఆ ఇక్ష్వాకు వంశజుడైన రాజుకు తెలియజేశారు. వారి మాటలు విని, తన పురోహితుడితో కలిసి రాజు...
ప్రతి ఉజ్జగామ సంహృష్టో బ్రహ్మాణం ఇవ వాసవః |
తం దృష్ట్వా జ్వలితం దీప్త్యా తపసం సంశిత వ్రతం |౧-౧౮-౪౩|
ఇంద్రుడు బ్రహ్మదేవుడిని ఎదుర్కొన్నట్లుగా, సంతోషంతో విశ్వామిత్రుడిని ఎదుర్కొన్నాడు. తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తున్న, తపస్సుతో ధృడమైన వ్రతాలు కలిగిన అతడిని చూసి...
ప్రహృష్ట వదనో రాజా తతః అర్ఘ్యం ఉపహారయత్ |
స రాజ్ఞః ప్రతిగృహ్య అర్ఘ్యం శాస్త్ర దృష్టేన కర్మణా |౧-౧౮-౪౪|
రాజు సంతోషకరమైన ముఖంతో అర్ఘ్యం సమర్పించాడు. అతడు శాస్త్రోక్తంగా రాజు ఇచ్చిన అర్ఘ్యాన్ని స్వీకరించి...
కుశలం చ అవ్యయం చ ఏవ పర్య పృచ్ఛత్ నరాధిపం |
పురే కోశే జనపదే బాంధవేషు సుహృత్సు చ |౧-౧౮-౪౫|
రాజు యొక్క, నగరం యొక్క, ఖజానా యొక్క, దేశం యొక్క, బంధువుల యొక్క మరియు స్నేహితుల యొక్క క్షేమాన్ని అడిగాడు.
కుశలం కౌశికో రాజ్ఞః పర్యపృచ్ఛత్ సుధార్మికః |
అపి తే సంనతాః సర్వే సామంత రిపవో జితాః |౧-౧౮-౪౬|
ఆ ధర్మాత్ముడైన కౌశికుడు రాజు క్షేమం గురించి అడిగాడు. "నీ సరిహద్దు రాజులైన శత్రువులందరూ నీకు వశమయ్యారా? నీవు వారిని జయించావా?" అని అడిగాడు.
దైవం చ మానుషం చ ఏవ కర్మ తే సాధు అనుష్టితం |
వసిష్ఠం చ సమాగమ్య కుశలం మునిపుంగవః |౧-౧౮-౪౭|
"నీవు దైవిక, మానవ కార్యాలను సరిగ్గా నిర్వహిస్తున్నావా?" అని అడిగాడు. ఆ మునిశ్రేష్ఠుడు వసిష్ఠుడిని కలిసి, అతని క్షేమాన్ని అడిగాడు.
ఋషీం చ తాన్ యథా న్యాయం మహాభాగ ఉవాచ హ |
తే సర్వే హృష్ట మనసః తస్య రాజ్ఞో నివేశనం |౧-౧౮-౪౮|
ఆ గొప్ప భాగ్యవంతుడైన విశ్వామిత్రుడు ఆ ఇతర ఋషులను కూడా తగిన విధంగా పలకరించాడు. వారందరూ సంతోషించిన మనసులతో ఆ రాజు నివాసంలోకి...
వివిశుః పూజితాః తేన నిషేదుః చ యథా అర్హతః |
అథ హృష్ట మనా రాజా విశ్వామిత్రం మహామునిం |౧-౧౮-౪౯|
ప్రవేశించి, తగిన విధంగా కూర్చున్నారు. అప్పుడు సంతోషించిన మనసు గల రాజు విశ్వామిత్ర మహామునిని పూజిస్తూ...
ఉవాచ పరమ ఉదారో హృష్టః తం అభిపూజయన్ |
యథా అమృతస్య సంప్రాప్తిః యథా వర్షం అనూదకే |౧-౧౮-౫౦|
అత్యంత ఉదారంగా ఇలా అన్నాడు: "నీ ఆగమనం అమృతం లభించినట్లు, నీరు లేని చోట వర్షం కురిసినట్లు ఉంది.
యథా సదృశ దారేషు పుత్ర జన్మ అప్రజస్య వై |
ప్రణష్టస్య యథా లాభో యథా హర్షో మహోదయే |౧-౧౮-౫౧|
సంతానం లేనివానికి తగిన భార్యల ద్వారా పుత్రుడు జన్మించినట్లు, పోగొట్టుకున్నది తిరిగి లభించినట్లు, గొప్ప సంపద లభించినప్పుడు కలిగే ఆనందం వలె ఉంది.
తథా ఏవ ఆగమనం మన్యే స్వాగతం తే మహామునే |
కం చ తే పరమం కామం కరోమి కిము హర్షితః |౧-౧౮-౫౨|
మహామునీ, నీ ఆగమనం అలాంటిదే అని భావిస్తున్నాను. నీ రాకతో నేను ఎంతో సంతోషించాను, నీకు ఏ గొప్ప కోరికను తీర్చగలను?
పాత్ర భూతోఽసి మే బ్రహ్మన్ దిష్ట్యా ప్రాప్తోఽసి మానద |
అద్య మే సఫలం జన్మ జీవితం చ సు జీవితం |౧-౧౮-౫౩|
ఓ బ్రాహ్మణ, గౌరవాన్ని ఇచ్చేవాడా, నీవు నాకోసం ఇక్కడికి రావడం నా భాగ్యం. ఈ రోజు నా జన్మ, నా జీవితం సఫలమయ్యాయి.
యస్మాద్ విప్రేంద్రం అద్రాక్షం సుప్రభాతా నిశా మమ |
పూర్వం రాజర్షి శబ్దేన తపసా ద్యోతిత ప్రభః |౧-౧౮-౫౪|
ఎందుకంటే ఈ రోజు నేను విప్రశ్రేష్ఠుడైన నిన్ను చూశాను, నా రాత్రి శుభప్రదంగా తెల్లవారింది. పూర్వం రాజర్షి అనే పేరుతో నీ తపస్సు ప్రకాశించింది.
బ్రహ్మర్షిత్వం అనుప్రాప్తః పూజ్యోఅసి బహుధా మయా |
తత్ అద్భుతం అభూత్ విప్ర పవిత్రం పరమం మమ |౧-౧౮-౫౫|
బ్రహ్మర్షిత్వాన్ని పొంది, నీవు నాకు ఎన్నో విధాలుగా పూజనీయుడవు అయ్యావు. ఓ బ్రాహ్మణ, నీవు నా వద్దకు రావడం నాకు అత్యంత అద్భుతమైన, పవిత్రమైన విషయం.
శుభ క్షేత్ర గతః చ అహం తవ సందర్శనాత్ ప్రభో |
బ్రూహి యత్ ప్రార్థితం తుభ్యం కార్యం ఆగమనం ప్రతి |౧-౧౮-౫౬|
ప్రభూ, నిన్ను చూడడం వల్ల నేను ఒక పుణ్యక్షేత్రంలో ఉన్నట్లు భావిస్తున్నాను. నీవు ఏ కార్యం కోసం వచ్చావో ఆ కోరికను చెప్పు.
ఇచ్ఛాం అనుగృహీతో అహం త్వదర్థం పరివృద్ధయే |
కార్యస్య న విమర్శం చ గంతుం అర్హసి సువ్రత |౧-౧౮-౫౭|
నీ కార్యం కోసం నేను నీ అనుగ్రహం పొందాలని కోరుకుంటున్నాను. ఓ సువ్రతా, నా సామర్థ్యం గురించి సందేహపడకు.
కర్తా చ అహం అశేషేణ దైవతం హి భవాన్ మమ |
మమ చ అయం అనుప్రాప్తో మహాన్ అభ్యుదయో ద్విజ |
తవ ఆగమన జః కృత్స్నో ధర్మః చ అనుత్తమో ద్విజ |౧-౧౮-౫౮|
ఎందుకంటే నీవు నా దైవం, నేను నీ కార్యాన్ని సంపూర్ణంగా నెరవేరుస్తాను. ఓ బ్రాహ్మణ, నీ రాక వల్ల నాకు గొప్ప శుభం, శ్రేష్ఠమైన ధర్మం కలిగాయి.
ఇతి హృదయ సుఖం నిశమ్య వాక్యం శ్రుతి సుఖం ఆత్మవతా వినీతం ఉక్తం |
ప్రథిత గుణ యశా గుణైః విశిష్టః పరమ ఋషిః పరమం జగామ హర్షం |౧-౧౮-౫౯|
హృదయానికి సుఖాన్ని కలిగించే, వినసొంపైన, వినయంతో, ఆత్మజ్ఞానంతో చెప్పిన ఈ మాటలు విని, ప్రసిద్ధమైన గుణాలతో, కీర్తితో విశిష్టుడైన ఆ పరమ ఋషి (విశ్వామిత్రుడు) అపారమైన సంతోషాన్ని పొందాడు.
కామెంట్లు
కామెంట్ను పోస్ట్ చేయండి