శ్రీ విష్ణు సహస్ర నామ స్తోత్రం - తెలుగు అర్ధంతో నేర్చుకుందాం
"శ్రీ విష్ణు సహస్ర నామ స్తోత్రం" హిందూ మతంలో అత్యంత పవిత్రమైన, ప్రసిద్ధమైన స్తోత్రాలలో ఒకటి. ఇది మహాభారతంలోని అనుశాసన పర్వంలో ఉంది. కురుక్షేత్ర యుద్ధం తర్వాత, భీష్మ పితామహుడు అంపశయ్యపై ఉన్నప్పుడు, యుధిష్ఠిరుడు అడిగిన ప్రశ్నలకు సమాధానంగా ఈ సహస్ర నామాలను ఉపదేశించాడు. ఆ ప్రశ్నలు ఏమిటంటే:
ఈ ప్రపంచంలో అత్యుత్తమమైన దైవం ఎవరు?
అన్ని శుభాలను ప్రసాదించే అత్యున్నత మంత్రం ఏది?
సర్వ దుఃఖాలను తొలగించి, మోక్షాన్ని ప్రసాదించే మార్గం ఏది?
ఈ ప్రశ్నలకు సమాధానంగా భీష్ముడు శ్రీ మహావిష్ణువు యొక్క వేయి నామాలను వర్ణించాడు. ఈ నామాలు భగవంతుని వివిధ గుణాలను, రూపాలను, లీలలను తెలియజేస్తాయి. ఈ స్తోత్రాన్ని పారాయణం చేయడం వల్ల సర్వ పాపాలు నశించి, అపారమైన శాంతి, సంపద, ఆరోగ్యం, ఆనందం లభిస్తాయని విశ్వాసం.
ఈ స్తోత్రంలోని ప్రతి నామం పరమాత్మ యొక్క ఒక గొప్ప గుణాన్ని సూచిస్తుంది. ఇది కేవలం స్తుతి మాత్రమే కాదు, వేదాంత సారాన్ని వివరించే ఒక అద్భుతమైన గ్రంథం.
విశ్వం విష్ణుర్వషట్కారో భూతభవ్యభవత్ప్రభుః ।
భూతకృద్భూతభృద్భావో భూతాత్మా భూతభావనః ॥ 1 ॥
విశ్వం: సకల జగత్తు తానే అయినవాడు.
విష్ణుః: సర్వాంతర్యామి. అంతటా వ్యాపించి ఉన్నవాడు.
వషట్కారః: యజ్ఞంలో హోమం చేసేటప్పుడు వాడే శబ్దం. యజ్ఞ స్వరూపుడు.
భూతభవ్యభవత్ప్రభుః: భూత, భవిష్యత్, వర్తమాన కాలాలకు అధిపతి.
భూతకృత్: సమస్త ప్రాణులను సృష్టించినవాడు.
భూతభృత్: సమస్త ప్రాణులను పోషించేవాడు.
భావః: తన ఉనికిని చాటుకునేవాడు, సకల జీవులకు ఆధారమైనవాడు.
భూతాత్మా: అన్ని ప్రాణుల ఆత్మ తానే అయినవాడు.
భూతభావనః: సకల ప్రాణులను వృద్ధి పొందేలా చేసేవాడు.
పూతాత్మా పరమాత్మా చ ముక్తానాం పరమాగతిః ।
అవ్యయః పురుషః సాక్షీ క్షేత్రజ్ఞోఽక్షర ఏవ చ ॥ 2 ॥
పూతాత్మా: పవిత్రమైన ఆత్మ కలవాడు.
పరమాత్మా: సర్వోత్కృష్టమైన ఆత్మ.
ముక్తానాం పరమాగతిః: మోక్షం పొందిన వారికి అంతిమ గమ్యం.
అవ్యయః: నాశనం లేనివాడు.
పురుషః: అన్నింటికన్నా ముందు ఉన్నవాడు.
సాక్షీ: సమస్తాన్ని చూసే సాక్షి.
క్షేత్రజ్ఞః: శరీరమనే క్షేత్రాన్ని ఎరిగినవాడు (ఆత్మ).
అక్షరః: నాశనం లేనివాడు.
యోగో యోగవిదాం నేతా ప్రధాన పురుషేశ్వరః ।
నారసింహవపుః శ్రీమాన్ కేశవః పురుషోత్తమః ॥ 3 ॥
యోగః: యోగ స్వరూపుడు, యోగ సాధన ద్వారా పొందబడేవాడు.
యోగవిదాం నేతా: యోగాన్ని తెలిసినవారికి మార్గదర్శకుడు.
ప్రధాన పురుషేశ్వరః: ప్రకృతికి, పురుషునికి అధిపతి.
నారసింహవపుః: నరసింహుని రూపం ధరించినవాడు.
శ్రీమాన్: అపారమైన సంపద, ఐశ్వర్యం కలవాడు.
కేశవః: బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరులను నియంత్రించేవాడు లేదా సుందరమైన కేశాలు కలవాడు.
పురుషోత్తమః: పురుషులలోకెల్లా ఉత్తముడు.
సర్వః శర్వః శివః స్థాణుర్భూతాదిర్నిధిరవ్యయః ।
సంభవో భావనో భర్తా ప్రభవః ప్రభురీశ్వరః ॥ 4 ॥
సర్వః: సర్వ స్వరూపుడు.
శర్వః: దుష్టులను నాశనం చేసేవాడు.
శివః: శుభకరుడు. స్థాణుః: స్థిరంగా, నిశ్చలంగా ఉండేవాడు.
భూతాదిః: సమస్త ప్రాణులకు మూలకారణం.
నిధిరవ్యయః: తరగని నిధి.
సంభవః: తనంతట తాను జన్మించేవాడు.
భావనః: సృష్టికి కారణమైనవాడు.
భర్తా: పోషకుడు.
ప్రభవః: అన్నింటికీ మూలమైనవాడు.
ప్రభుః: సర్వశక్తిమంతుడు.
ఈశ్వరః: అందరినీ పాలించేవాడు.
స్వయంభూః శంభురాదిత్యః పుష్కరాక్షో మహాస్వనః ।
అనాదినిధనో ధాతా విధాతా ధాతురుత్తమః ॥ 5 ॥
స్వయంభూః: తనంతట తానే జన్మించినవాడు.
శంభుః: శాంతిని ప్రసాదించేవాడు.
ఆదిత్యః: సూర్యునిలా ప్రకాశించేవాడు.
పుష్కరాక్షః: తామర రేకుల వంటి కన్నులు కలవాడు.
మహాస్వనః: గొప్ప ధ్వని కలవాడు.
అనాదినిధనః: ఆది, అంతం లేనివాడు.
ధాతా: సృష్టికర్త.
విధాతా: సృష్టిని నిర్మించినవాడు.
ధాతురుత్తమః: సకల ధాతువులలో ఉత్తముడు.
అప్రమేయో హృషీకేశః పద్మనాభోఽమరప్రభుః ।
విశ్వకర్మా మనుస్త్వష్టా స్థవిష్ఠః స్థవిరో ధ్రువః ॥ 6 ॥
అప్రమేయః: కొలవడానికి సాధ్యం కానివాడు.
హృషీకేశః: ఇంద్రియాలకు అధిపతి.
పద్మనాభః: నాభి నుండి పద్మం కలవాడు (బ్రహ్మకు ఆశ్రయం).
అమరప్రభుః: దేవతలకు ప్రభువు.
విశ్వకర్మా: సృష్టిని నిర్మించిన శిల్పి.
మనుః: మనువుగా జన్మించినవాడు.
త్వష్టా: సమస్త జీవులను సంకుచితం చేసేవాడు.
స్థవిష్ఠః: అతి పెద్ద రూపం కలవాడు.
స్థవిరః: ప్రాచీనమైనవాడు.
ధ్రువః: శాశ్వతుడు, నిశ్చలుడు.
అగ్రాహ్యః శాశ్వతో కృష్ణో లోహితాక్షః ప్రతర్దనః ।
ప్రభూతస్త్రికకుబ్ధామ పవిత్రం మంగళం పరమ్ ॥ 7 ॥
అగ్రాహ్యః: గ్రహించడానికి వీలు కానివాడు.
శాశ్వతః: నిత్యమైనవాడు.
కృష్ణః: ఆకర్షణీయమైనవాడు లేదా చీకటిని పోగొట్టేవాడు.
లోహితాక్షః: ఎర్రటి కన్నులు కలవాడు.
ప్రతర్దనః: సర్వనాశనం చేసేవాడు.
ప్రభూతః: గొప్ప ఐశ్వర్యం కలవాడు.
త్రికకుబ్ధామ: మూడు దిక్కులకు నివాసమైనవాడు.
పవిత్రం: పవిత్రమైనవాడు. మంగళం
పరమ్: అత్యున్నత శుభప్రదమైనవాడు.
ఈశానః ప్రాణదః ప్రాణో జ్యేష్ఠః శ్రేష్ఠః ప్రజాపతిః ।
హిరణ్యగర్భో భూగర్భో మాధవో మధుసూదనః ॥ 8 ॥
ఈశానః: పాలించే శక్తి కలవాడు.
ప్రాణదః: ప్రాణాన్ని ప్రసాదించేవాడు.
ప్రాణః: జీవశక్తి.
జ్యేష్ఠః: అత్యంత పురాతనమైనవాడు.
శ్రేష్ఠః: అత్యున్నతుడు.
ప్రజాపతిః: ప్రజలకు అధిపతి.
హిరణ్యగర్భః: సృష్టికి కారణమైన స్వర్ణ అండం.
భూగర్భః: భూమిని గర్భంలో ధరించినవాడు.
మాధవః: లక్ష్మీదేవికి భర్త.
మధుసూదనః: మధు అనే రాక్షసుని సంహరించినవాడు.
ఈశ్వరో విక్రమీధన్వీ మేధావీ విక్రమః క్రమః ।
అనుత్తమో దురాధర్షః కృతజ్ఞః కృతిరాత్మవాన్॥ 9 ॥
ఈశ్వరః: సర్వశక్తిమంతుడు.
విక్రమీ: పరాక్రమశాలి.
ధన్వీ: గొప్ప ధనుస్సును ధరించినవాడు.
మేధావీ: గొప్ప మేధస్సు కలవాడు.
విక్రమః: పరాక్రమంతో ప్రపంచాలను దాటినవాడు (వామనావతారం).
క్రమః: క్రమబద్ధంగా అన్నింటినీ సృష్టించినవాడు.
అనుత్తమః: ఎవరికన్నా తక్కువ కానివాడు.
దురాధర్షః: జయించడానికి కష్టమైనవాడు.
కృతజ్ఞః: చేసిన ఉపకారాన్ని గుర్తుంచుకునేవాడు.
కృతిః: సకల కర్మల స్వరూపం.
ఆత్మవాన్: తన ఆత్మపై నియంత్రణ కలవాడు.
సురేశః శరణం శర్మ విశ్వరేతాః ప్రజాభవః ।
అహస్సంవత్సరో వ్యాళః ప్రత్యయః సర్వదర్శనః ॥ 10 ॥
సురేశః: దేవతలకు అధిపతి.
శరణం: శరణు కోరిన వారికి రక్షకుడు.
శర్మ: ఆనందం, శాంతిని ప్రసాదించేవాడు.
విశ్వరేతాః: జగత్తుకు మూలకారణమైనవాడు.
ప్రజాభవః: ప్రజల సృష్టికి కారణం.
అహః: పగలు.
సంవత్సరః: సంవత్సర కాలం.
వ్యాళః: సర్పంలా కదలలేనివాడు.
ప్రత్యయః: జ్ఞానం, నమ్మకం.
సర్వదర్శనః: అన్నింటినీ చూసేవాడు.
అజస్సర్వేశ్వరః సిద్ధః సిద్ధిః సర్వాదిరచ్యుతః ।
వృషాకపిరమేయాత్మా సర్వయోగవినిస్సృతః ॥ 11 ॥
అజః: జన్మ లేనివాడు.
సర్వేశ్వరః: సర్వానికి అధిపతి.
సిద్ధః: సిద్ధించినవాడు.
సిద్ధిః: సిద్ధులకు ఆధారమైనవాడు.
సర్వాదిః: అన్నింటికీ ఆది.
అచ్యుతః: స్థానభ్రంశం లేనివాడు.
వృషాకపిః: ధర్మానికి కోతి రూపం (రామాయణంలో హనుమంతుని రూపం).
అమేయాత్మా: కొలవడానికి వీలు లేని ఆత్మ కలవాడు.
సర్వయోగవినిస్సృతః: అన్ని యోగాల నుండి విముక్తి పొందినవాడు.
వసుర్వసుమనాః సత్యః సమాత్మా సమ్మితస్సమః ।
అమోఘః పుండరీకాక్షో వృషకర్మా వృషాకృతిః ॥ 12 ॥
వసుః: అన్నింటిలో నివసించేవాడు.
వసుమనాః: శుభమైన మనస్సు కలవాడు.
సత్యః: సత్య స్వరూపుడు.
సమాత్మా: అందరిలో సమానమైన ఆత్మ కలవాడు.
సమ్మితః: అందరిచేత గౌరవించబడేవాడు.
సమః: సమత్వంతో ఉండేవాడు.
అమోఘః: వ్యర్థం కాని కార్యం కలవాడు.
పుండరీకాక్షః: తెల్ల తామర పువ్వుల వంటి కన్నులు కలవాడు.
వృషకర్మా: ధర్మబద్ధమైన కార్యాలు చేసేవాడు. వృషాకృతిః: ధర్మం రూపం కలవాడు.
రుద్రో బహుశిరా బభ్రుర్విశ్వయోనిః శుచిశ్రవాః ।
అమృతః శాశ్వతస్థాణుర్వరారోహో మహాతపాః ॥ 13 ॥
రుద్రః: దుఃఖాన్ని తొలగించేవాడు.
బహుశిరాః: అనేక శిరస్సులు కలవాడు.
బభ్రుః: సమస్త జగత్తును ధరించినవాడు.
విశ్వయోనిః: జగత్తుకు మూలకారణం.
శుచిశ్రవాః: పవిత్రమైన కీర్తి కలవాడు.
అమృతః: అమరత్వం కలవాడు.
శాశ్వతస్థాణుః: శాశ్వతమైన, స్థిరమైనవాడు.
వరారోహః: గొప్ప వృద్ధిని పొందినవాడు.
మహాతపాః: గొప్ప తపస్సు కలవాడు.
సర్వగః సర్వ విద్భానుర్విష్వక్సేనో జనార్దనః ।
వేదో వేదవిదవ్యంగో వేదాంగో వేదవిత్కవిః ॥ 14 ॥
సర్వగః: అన్నింటిలోకి వెళ్ళేవాడు.
సర్వవిత్: అన్నింటినీ తెలిసినవాడు.
భానుః: ప్రకాశించేవాడు.
విష్వక్సేనః: సేనలన్నింటినీ జయించినవాడు.
జనార్దనః: ప్రజలను పీడించే వారిని నాశనం చేసేవాడు.
వేదః: వేద స్వరూపుడు.
వేదవిత్: వేదాలను తెలిసినవాడు.
అవ్యంగః: లోపాలు లేనివాడు.
వేదాంగః: వేదాల అంగాలు తానే అయినవాడు.
వేదవిత్ కవిః: వేదాలను తెలిసిన జ్ఞాని.
లోకాధ్యక్షః సురాధ్యక్షో ధర్మాధ్యక్షః కృతాకృతః ।
చతురాత్మా చతుర్వ్యూహశ్చతుర్దంష్ట్రశ్చతుర్భుజః ॥ 15 ॥
లోకాధ్యక్షః: లోకాలకు అధిపతి.
సురాధ్యక్షః: దేవతలకు అధిపతి.
ధర్మాధ్యక్షః: ధర్మానికి అధిపతి.
కృతాకృతః: చేసిన, చేయని అన్ని కర్మలకు కారణం.
చతురాత్మా: నాలుగు రూపాలు కలవాడు (విరాట్, సూత్ర, అవ్యాకృత, తురీయ).
చతుర్వ్యూహః: నాలుగు వ్యూహాలు కలవాడు (వాసుదేవ, సంకర్షణ, ప్రద్యుమ్న, అనిరుద్ధ).
చతుర్దంష్ట్రః: నాలుగు కోరలు కలవాడు (నరసింహావతారంలో).
చతుర్భుజః: నాలుగు భుజాలు కలవాడు.
భ్రాజిష్ణుర్భోజనం భోక్తా సహిష్ణుర్జగదాదిజః ।
అనఘో విజయో జేతా విశ్వయోనిః పునర్వసుః ॥ 16 ॥
భ్రాజిష్ణుః: ప్రకాశించేవాడు.
భోజనం: ఆహారం.
భోక్తా: ఆహారాన్ని భుజించేవాడు.
సహిష్ణుః: సహనశీలుడు.
జగదాదిజః: జగత్తుకు మొదట జన్మించినవాడు.
అనఘః: పాపం లేనివాడు.
విజయః: విజయం సాధించినవాడు.
జేతా: గెలిచినవాడు.
విశ్వయోనిః: జగత్తుకు మూలం.
పునర్వసుః: మళ్ళీ మళ్ళీ అవతరించేవాడు.
ఉపేంద్రో వామనః ప్రాంశురమోఘః శుచిరూర్జితః ।
అతీంద్రః సంగ్రహః సర్గో ధృతాత్మా నియమో యమః ॥ 17 ॥
ఉపేంద్రః: ఇంద్రునికి తమ్ముడు (వామనావతారంలో).
వామనః: పొట్టివాడు (వామనావతారంలో).
ప్రాంశుః: ఎత్తైన రూపం కలవాడు.
అమోఘః: నిరుపయోగం కానివాడు.
శుచిః: శుభ్రమైనవాడు.
ఊర్జితః: శక్తివంతమైనవాడు.
అతీంద్రః: ఇంద్రుడిని మించినవాడు.
సంగ్రహః: సమస్తాన్ని సంగ్రహించేవాడు.
సర్గః: సృష్టి.
ధృతాత్మా: తన ఆత్మపై నియంత్రణ కలవాడు.
నియమః: నియమాలను ఏర్పరచినవాడు.
యమః: నియమాలను పాలించేవాడు.
వేద్యో వైద్యః సదాయోగీ వీరహా మాధవో మధుః ।
అతీంద్రియో మహామాయో మహోత్సాహో మహాబలః ॥ 18 ॥
వేద్యః: తెలుసుకోవలసినవాడు.
వైద్యః: వైద్యుడు.
సదాయోగీ: ఎల్లప్పుడూ యోగంలో ఉండేవాడు.
వీరహా: గొప్ప వీరులను సంహరించినవాడు.
మాధవః: మధు అనే రాక్షసుని సంహరించినవాడు లేదా లక్ష్మీదేవికి భర్త.
మధుః: మధువు.
అతీంద్రియః: ఇంద్రియాలకు అతీతమైనవాడు.
మహామాయః: గొప్ప మాయ కలవాడు.
మహోత్సాహః: గొప్ప ఉత్సాహం కలవాడు.
మహాబలః: గొప్ప బలం కలవాడు.
మహాబుద్ధిర్మహావీర్యో మహాశక్తిర్మహాద్యుతిః ।
అనిర్దేశ్యవపుః శ్రీమానమేయాత్మా మహాద్రిధృక్ ॥ 19 ॥
మహాబుద్ధిః: గొప్ప బుద్ధి కలవాడు.
మహావీర్యః: గొప్ప పరాక్రమం కలవాడు.
మహాశక్తిః: గొప్ప శక్తి కలవాడు.
మహాద్యుతిః: గొప్ప కాంతి కలవాడు.
అనిర్దేశ్యవపుః: వర్ణించలేని రూపం కలవాడు.
శ్రీమాన్: అపారమైన ఐశ్వర్యం కలవాడు.
అమేయాత్మా: కొలవలేని ఆత్మ కలవాడు.
మహాద్రిధృక్: గొప్ప పర్వతాలను ధరించినవాడు (గోవర్ధన పర్వతం).
మహేశ్వాసో మహీభర్తా శ్రీనివాసః సతాంగతిః ।
అనిరుద్ధః సురానందో గోవిందో గోవిదాం పతిః ॥ 20 ॥
మహేశ్వాసః: గొప్ప బాణాలను ధరించినవాడు.
మహీభర్తా: భూమిని పోషించేవాడు.
శ్రీనివాసః: లక్ష్మీదేవికి నివాసం.
సతాంగతిః: సత్పురుషులకు గమ్యం.
అనిరుద్ధః: అడ్డుకోబడలేనివాడు.
సురానందః: దేవతలకు ఆనందం కలిగించేవాడు.
గోవిందః: ఆవులను కాచేవాడు లేదా ఇంద్రియాలను నియంత్రించేవాడు.
గోవిదాం పతిః: జ్ఞానులకు అధిపతి.
మరీచిర్దమనో హంసః సుపర్ణో భుజగోత్తమః ।
హిరణ్యనాభః సుతపాః పద్మనాభః ప్రజాపతిః ॥ 21 ॥
మరీచిః: కాంతి కిరణాల వంటివాడు.
దమనః: అణచివేసేవాడు.
హంసః: హంసవలె స్వచ్ఛమైనవాడు.
సుపర్ణః: గరుడుని వంటివాడు.
భుజగోత్తమః: సర్పాలలో ఉత్తముడు.
హిరణ్యనాభః: బంగారు నాభి కలవాడు.
సుతపాః: గొప్ప తపస్సు చేసినవాడు.
పద్మనాభః: నాభి నుండి పద్మం కలవాడు.
ప్రజాపతిః: ప్రజలకు అధిపతి.
అమృత్యుః సర్వదృక్ సింహః సంధాతా సంధిమాన్ స్థిరః ।
అజో దుర్మర్షణః శాస్తా విశ్రుతాత్మా సురారిహా ॥ 22 ॥
అమృత్యుః: మరణం లేనివాడు.
సర్వదృక్: అన్నింటినీ చూసేవాడు.
సింహః: సింహం వంటివాడు.
సంధాతా: ఐక్యతను కలిగించేవాడు.
సంధిమాన్: సంధులు చేసేవాడు.
స్థిరః: స్థిరమైనవాడు.
అజః: జన్మ లేనివాడు.
దుర్మర్షణః: సహించలేనివాడు.
శాస్తా: పాలించేవాడు.
విశ్రుతాత్మా: గొప్ప కీర్తి కలిగిన ఆత్మ.
సురారిహా: దేవతల శత్రువులను సంహరించినవాడు.
గురుర్గురుతమో ధామ సత్యః సత్యపరాక్రమః ।
నిమిషోఽనిమిషః స్రగ్వీ వాచస్పతిరుదారధీః ॥ 23 ॥
గురుః: గురువు.
గురుతమః: గొప్ప గురువు.
ధామ: నివాసం.
సత్యః: సత్య స్వరూపుడు.
సత్యపరాక్రమః: సత్యమైన పరాక్రమం కలవాడు.
నిమిషః: కన్ను రెప్ప వేసేవాడు.
అనిమిషః: కన్ను రెప్ప వేయనివాడు.
స్రగ్వీ: దండలను ధరించినవాడు.
వాచస్పతిః: వాక్కుకు అధిపతి.
ఉదారధీః: ఉదారమైన బుద్ధి కలవాడు.
అగ్రణీగ్రామణీః శ్రీమాన్ న్యాయో నేతా సమీరణః ।
సహస్రమూర్ధా విశ్వాత్మా సహస్రాక్షః సహస్రపాత్ ॥ 24 ॥
అగ్రణీః: ముందు నడిచేవాడు.
గ్రామణీః: గ్రామానికి నాయకుడు.
శ్రీమాన్: అపారమైన ఐశ్వర్యం కలవాడు.
న్యాయః: న్యాయం.
నేతా: నాయకుడు.
సమీరణః: వాయు స్వరూపుడు.
సహస్రమూర్ధా: వేయి శిరస్సులు కలవాడు.
విశ్వాత్మా: విశ్వం ఆత్మగా కలవాడు.
సహస్రాక్షః: వేయి కన్నులు కలవాడు.
సహస్రపాత్: వేయి పాదాలు కలవాడు.
ఆవర్తనో నివృత్తాత్మా సంవృతః సంప్రమర్దనః ।
అహః సంవర్తకో వహ్నిరనిలో ధరణీధరః ॥ 25 ॥
ఆవర్తనః: జీవిత చక్రంలో తిరిగేవాడు.
నివృత్తాత్మా: సంసారం నుండి విముక్తి పొందిన ఆత్మ.
సంవృతః: కప్పి ఉంచబడినవాడు.
సంప్రమర్దనః: నాశనం చేసేవాడు.
అహః సంవర్తకః: పగటిని సృష్టించేవాడు.
వహ్నిః: అగ్ని స్వరూపుడు.
అనిలః: గాలి స్వరూపుడు.
ధరణీధరః: భూమిని ధరించినవాడు.
సుప్రసాదః ప్రసన్నాత్మా విశ్వధృగ్విశ్వభుగ్విభుః ।
సత్కర్తా సత్కృతః సాధుర్జహ్నుర్నారాయణో నరః ॥ 26 ॥
సుప్రసాదః: గొప్ప ప్రసన్నత కలవాడు.
ప్రసన్నాత్మా: ప్రసన్నమైన ఆత్మ కలవాడు.
విశ్వధృక్: విశ్వాన్ని ధరించినవాడు.
విశ్వభుక్: విశ్వాన్ని అనుభవించేవాడు.
విభుః: అంతటా వ్యాపించి ఉన్నవాడు.
సత్కర్తా: సత్కార్యాలు చేసేవాడు.
సత్కృతః: సత్కరింపబడేవాడు.
సాధుః: సత్పురుషుడు.
జహ్నుః: కప్పబడినవాడు.
నారాయణః: నరుల సమూహాలకు నివాసం.
నరః: పురుషుడు.
అసంఖ్యేయోఽప్రమేయాత్మా విశిష్టః శిష్టకృచ్ఛుచిః ।
సిద్ధార్థః సిద్ధసంకల్పః సిద్ధిదః సిద్ధి సాధనః ॥ 27 ॥
అసంఖ్యేయః: సంఖ్యారహితుడు.
అప్రమేయాత్మా: కొలవలేని ఆత్మ కలవాడు.
విశిష్టః: విశిష్టమైనవాడు.
శిష్టకృత్: శిష్టులను సృష్టించేవాడు.
శుచిః: పవిత్రమైనవాడు.
సిద్ధార్థః: సిద్ధించిన లక్ష్యం కలవాడు.
సిద్ధసంకల్పః: సిద్ధించిన సంకల్పం కలవాడు.
సిద్ధిదః: సిద్ధులను ఇచ్చేవాడు.
సిద్ధి సాధనః: సిద్ధులకు సాధనం.
వృషాహీ వృషభో విష్ణుర్వృషపర్వా వృషోదరః ।
వర్ధనో వర్ధమానశ్చ వివిక్తః శ్రుతిసాగరః ॥ 28 ॥
వృషాహీ: ధర్మాన్ని పాటించేవాడు.
వృషభః: ధర్మ స్వరూపుడు.
విష్ణుః: సర్వాంతర్యామి.
వృషపర్వా: ధర్మ పర్వాలు కలవాడు.
వృషోదరః: ధర్మాన్ని గర్భంలో ధరించినవాడు.
వర్ధనః: వృద్ధిని కలిగించేవాడు.
వర్ధమానః: వృద్ధి పొందేవాడు.
వివిక్తః: ఏకాంతమైనవాడు.
శ్రుతిసాగరః: వేదాల సముద్రం.
సుభుజో దుర్ధరో వాగ్మీ మహేంద్రో వసుదో వసుః ।
నైకరూపో బృహద్రూపః శిపివిష్టః ప్రకాశనః ॥ 29 ॥
సుభుజః: అందమైన భుజాలు కలవాడు.
దుర్ధరః: ధరించడానికి కష్టమైనవాడు.
వాగ్మీ: వాక్పటువు.
మహేంద్రః: గొప్ప ఇంద్రుడు.
వసుదః: సంపదను ఇచ్చేవాడు.
వసుః: సంపద.
నైకరూపః: అనేక రూపాలు కలవాడు.
బృహద్రూపః: గొప్ప రూపం కలవాడు.
శిపివిష్టః: సూర్యకిరణాలలో ప్రవేశించినవాడు.
ప్రకాశనః: ప్రకాశింపజేసేవాడు.
ఓజస్తేజోద్యుతిధరః ప్రకాశాత్మా ప్రతాపనః ।
ఋద్దః స్పష్టాక్షరో మంత్రశ్చంద్రాంశుర్భాస్కరద్యుతిః ॥ 30 ॥
ఓజస్తేజోద్యుతిధరః: ఓజస్సు, తేజస్సు, కాంతిని ధరించినవాడు.
ప్రకాశాత్మా: ప్రకాశవంతమైన ఆత్మ కలవాడు.
ప్రతాపనః: గొప్ప తేజస్సు కలవాడు.
ఋద్ధః: సంపన్నుడు.
స్పష్టాక్షరః: స్పష్టమైన అక్షరాలు కలవాడు.
మంత్రః: మంత్ర స్వరూపుడు.
చంద్రాంశుః: చంద్రకిరణాల వంటివాడు.
భాస్కరద్యుతిః: సూర్యుని కాంతి వంటివాడు.
అమృతాంశూద్భవో భానుః శశబిందుః సురేశ్వరః ।
ఔషధం జగతః సేతుః సత్యధర్మపరాక్రమః ॥ 31 ॥
అమృతాంశూద్భవః: అమృతం నుండి పుట్టినవాడు.
భానుః: ప్రకాశించేవాడు.
శశబిందుః: చంద్రుని వంటివాడు.
సురేశ్వరః: దేవతలకు అధిపతి.
ఔషధం: రోగాలను నయం చేసేవాడు.
జగతః సేతుః: జగత్తుకు వారధి.
సత్యధర్మపరాక్రమః: సత్యం, ధర్మం, పరాక్రమం కలవాడు.
భూతభవ్యభవన్నాథః పవనః పావనోఽనలః ।
కామహా కామకృత్కాంతః కామః కామప్రదః ప్రభుః ॥ 32 ॥
భూతభవ్యభవన్నాథః: భూత, భవిష్యత్, వర్తమాన కాలాలకు ప్రభువు.
పవనః: గాలి.
పావనః: పవిత్రం చేసేవాడు.
అనలః: అగ్ని.
కామహా: కోరికలను నాశనం చేసేవాడు.
కామకృత్: కోరికలను నెరవేర్చేవాడు.
కాంతః: అందమైనవాడు.
కామః: కోరిక.
కామప్రదః: కోరికలను ప్రసాదించేవాడు.
ప్రభుః: ప్రభువు.
యుగాది కృద్యుగావర్తో నైకమాయో మహాశనః ।
అదృశ్యో వ్యక్తరూపశ్చ సహస్రజిదనంతజిత్ ॥ 33 ॥
యుగాది కృత్: యుగానికి ఆదిని సృష్టించినవాడు.
యుగావర్తః: యుగాలను తిప్పేవాడు.
నైకమాయః: అనేక మాయలు కలవాడు.
మహాశనః: గొప్ప భోజనం చేసేవాడు.
అదృశ్యః: కనిపించనివాడు.
వ్యక్తరూపః: వ్యక్తమైన రూపం కలవాడు.
సహస్రజిత్: వేల సంఖ్యలో గెలిచినవాడు.
అనంతజిత్: అనంతంగా గెలిచేవాడు.
ఇష్టోఽవిశిష్టః శిష్టేష్టః శిఖండీ నహుషో వృషః ।
క్రోధహా క్రోధకృత్కర్తా విశ్వబాహుర్మహీధరః ॥ 34 ॥
ఇష్టః: కోరదగినవాడు.
అవిశిష్టః: విశేషం లేనివాడు.
శిష్టేష్టః: శిష్టులకు ఇష్టుడు.
శిఖండీ: నెమలి ఈకలను ధరించినవాడు.
నహుషః: నహుషుని రూపంలో ఉండేవాడు.
వృషః: ధర్మం.
క్రోధహా: క్రోధాన్ని నాశనం చేసేవాడు.
క్రోధకృత్: క్రోధాన్ని కలిగించేవాడు.
కర్తా: చేసేవాడు.
విశ్వబాహుః: విశ్వమంతా చేతులు కలవాడు.
మహీధరః: భూమిని ధరించినవాడు.
అచ్యుతః ప్రథితః ప్రాణః ప్రాణదో వాసవానుజః ।
అపాంనిధిరధిష్ఠానమప్రమత్తః ప్రతిష్ఠితః ॥ 35 ॥
అచ్యుతః: చ్యుతి లేనివాడు.
ప్రథితః: ప్రసిద్ధమైనవాడు.
ప్రాణః: ప్రాణం.
ప్రాణదః: ప్రాణాన్ని ఇచ్చేవాడు.
వాసవానుజః: ఇంద్రుని తమ్ముడు.
అపాంనిధిః: సముద్రం.
అధిష్ఠానమ్: నివాసం.
అప్రమత్తః: నిర్లక్ష్యం లేనివాడు.
ప్రతిష్ఠితః: ప్రతిష్ట పొందినవాడు.
స్కందః స్కందధరో ధుర్యో వరదో వాయువాహనః ।
వాసుదేవో బృహద్భానురాదిదేవః పురంధరః ॥ 36 ॥
స్కందః: స్కందుడు.
స్కందధరః: స్కందుని ధరించినవాడు.
ధుర్యః: బరువును మోసేవాడు.
వరదః: వరాలను ఇచ్చేవాడు.
వాయువాహనః: వాయువును వాహనంగా కలవాడు.
వాసుదేవః: వసుదేవుని కుమారుడు.
బృహద్భానుః: గొప్ప కాంతి కలవాడు.
ఆదిదేవః: తొలి దేవుడు.
పురంధరః: శత్రువుల కోటలను నాశనం చేసేవాడు.
అశోకస్తారణస్తారః శూరః శౌరిర్జనేశ్వరః ।
అనుకూలః శతావర్తః పద్మీ పద్మనిభేక్షణః ॥ 37 ॥
అశోకః: శోకం లేనివాడు.
తారణః: తరింపజేసేవాడు.
తారః: తారకం.
శూరః: ధైర్యవంతుడు.
శౌరిః: శూరవంశంలో పుట్టినవాడు.
జనేశ్వరః: ప్రజలకు అధిపతి.
అనుకూలః: అనుకూలంగా ఉండేవాడు.
శతావర్తః: వందసార్లు తిరిగేవాడు.
పద్మీ: పద్మాలను ధరించినవాడు.
పద్మనిభేక్షణః: పద్మాల వంటి కన్నులు కలవాడు.
పద్మనాభోఽరవిందాక్షః పద్మగర్భః శరీరభృత్ ।
మహర్ధిరృద్ధో వృద్ధాత్మా మహాక్షో గరుడధ్వజః ॥ 38 ॥
పద్మనాభః: నాభి నుండి పద్మం కలవాడు.
అరవిందాక్షః: కమలాల వంటి కన్నులు కలవాడు.
పద్మగర్భః: పద్మాన్ని గర్భంలో ధరించినవాడు.
శరీరభృత్: శరీరాన్ని పోషించేవాడు.
మహర్ధిః: గొప్ప ఐశ్వర్యం కలవాడు.
ఋద్ధః: సంపన్నుడు.
వృద్ధాత్మా: వృద్ధమైన ఆత్మ కలవాడు.
మహాక్షః: గొప్ప అక్షం కలవాడు.
గరుడధ్వజః: గరుడ పతాకం కలవాడు.
అతులః శరభో భీమః సమయజ్ఞో హవిర్హరిః ।
సర్వలక్షణలక్షణ్యో లక్ష్మీవాన్ సమితింజయః ॥ 39 ॥
అతులః: పోలిక లేనివాడు.
శరభః: శరభ పక్షి వంటివాడు.
భీమః: భయంకరమైనవాడు.
సమయజ్ఞః: సమయాన్ని తెలిసినవాడు.
హవిః: హోమ ద్రవ్యం.
హరిః: పాపాలను హరించేవాడు.
సర్వలక్షణలక్షణ్యః: అన్ని లక్షణాలకు గుర్తు.
లక్ష్మీవాన్: లక్ష్మీదేవిని కలవాడు.
సమితింజయః: యుద్ధంలో గెలిచేవాడు.
విక్షరో రోహితో మార్గో హేతుర్దామోదరః సహః ।
మహీధరో మహాభాగో వేగవానమితాశనః ॥ 40 ॥
విక్షరః: క్షరం లేనివాడు.
రోహితః: ఎరుపు రంగు కలవాడు.
మార్గః: మార్గం.
హేతుః: కారణం.
దామోదరః: దారంతో కట్టబడిన ఉదరం కలవాడు.
సహః: సహనం కలవాడు.
మహీధరః: భూమిని ధరించినవాడు.
మహాభాగః: గొప్ప భాగ్యం కలవాడు.
వేగవాన్: వేగం కలవాడు.
అమితాశనః: అపారమైన ఆహారం భుజించేవాడు.
ఉద్భవః, క్షోభణో దేవః శ్రీగర్భః పరమేశ్వరః ।
కరణం కారణం కర్తా వికర్తా గహనో గుహః ॥ 41 ॥
ఉద్భవః: ఉద్భవించినవాడు.
క్షోభణః: క్షోభను కలిగించేవాడు.
దేవః: దేవుడు.
శ్రీగర్భః: సంపదను గర్భంలో ధరించినవాడు.
పరమేశ్వరః: పరమమైన ఈశ్వరుడు.
కరణం: సాధనం.
కారణం: కారణం.
కర్తా: చేసేవాడు.
వికర్తా: విచిత్రంగా చేసేవాడు.
గహనః: లోతైనవాడు.
గుహః: గుహలో దాగి ఉండేవాడు.
వ్యవసాయో వ్యవస్థానః సంస్థానః స్థానదో ధ్రువః ।
పరర్ధిః పరమస్పష్టః తుష్టః పుష్టః శుభేక్షణః ॥ 42 ॥
వ్యవసాయః: సంకల్పం.
వ్యవస్థానః: వ్యవస్థను స్థాపించేవాడు.
సంస్థానః: నివాసం.
స్థానదః: స్థానాన్ని ఇచ్చేవాడు.
ధ్రువః: స్థిరమైనవాడు.
పరర్ధిః: గొప్ప ఐశ్వర్యం కలవాడు.
పరమస్పష్టః: అత్యంత స్పష్టమైనవాడు.
తుష్టః: సంతృప్తి చెందినవాడు.
పుష్టః: పోషించబడినవాడు.
శుభేక్షణః: శుభమైన చూపు కలవాడు.
రామో విరామో విరజో మార్గోనేయో నయోఽనయః ।
వీరః శక్తిమతాం శ్రేష్ఠో ధర్మోధర్మ విదుత్తమః ॥ 43 ॥
రామః: ఆనందాన్ని ఇచ్చేవాడు.
విరామః: విరామం.
విరజః: రజస్సు లేనివాడు.
మార్గః: మార్గం.
నేయః: మార్గదర్శనం చేయబడినవాడు.
నయః: నాయకత్వం.
అనయః: నాయకత్వం లేనివాడు.
వీరః: వీరుడు.
శక్తిమతాం శ్రేష్ఠః: శక్తివంతులలో శ్రేష్ఠుడు.
ధర్మః: ధర్మం.
ధర్మవిదుత్తమః: ధర్మాన్ని తెలిసినవారిలో ఉత్తముడు.
వైకుంఠః పురుషః ప్రాణః ప్రాణదః ప్రణవః పృథుః ।
హిరణ్యగర్భః శత్రుఘ్నో వ్యాప్తో వాయురధోక్షజః ॥ 44 ॥
వైకుంఠః: వైకుంఠంలో నివసించేవాడు.
పురుషః: పురుషుడు.
ప్రాణః: ప్రాణం.
ప్రాణదః: ప్రాణాన్ని ఇచ్చేవాడు.
ప్రణవః: ఓంకార స్వరూపుడు.
పృథుః: గొప్పవాడు.
హిరణ్యగర్భః: బంగారు గర్భం కలవాడు.
శత్రుఘ్నః: శత్రువులను సంహరించినవాడు.
వ్యాప్తః: వ్యాపించినవాడు.
వాయుః: గాలి.
అధోక్షజః: ఇంద్రియాలకు అతీతమైనవాడు.
ఋతుః సుదర్శనః కాలః పరమేష్ఠీ పరిగ్రహః ।
ఉగ్రః సంవత్సరో దక్షో విశ్రామో విశ్వదక్షిణః ॥ 45 ॥
ఋతుః: ఋతువుల స్వరూపుడు.
సుదర్శనః: సుదర్శన చక్రం కలవాడు లేదా చక్కని చూపు కలవాడు.
కాలః: కాలం.
పరమేష్ఠీ: అత్యున్నత స్థానంలో ఉన్నవాడు.
పరిగ్రహః: గ్రహణశక్తి కలవాడు.
ఉగ్రః: భయంకరమైనవాడు.
సంవత్సరః: సంవత్సరం.
దక్షః: సమర్థుడు.
విశ్రామః: విశ్రామం.
విశ్వదక్షిణః: విశ్వానికి దక్షిణం వంటివాడు.
విస్తారః స్థావర స్థాణుః ప్రమాణం బీజమవ్యయమ్ ।
అర్థోఽనర్థో మహాకోశో మహాభోగో మహాధనః ॥ 46 ॥
విస్తారః: విస్తరించినవాడు.
స్థావర స్థాణుః: స్థిరంగా ఉన్నవాడు.
ప్రమాణం: ప్రమాణం.
బీజమవ్యయమ్: నాశనం లేని బీజం.
అర్థః: అర్థం.
అనర్థః: అనర్థం.
మహాకోశః: గొప్ప కోశం కలవాడు.
మహాభోగః: గొప్ప భోగం కలవాడు.
మహాధనః: గొప్ప ధనం కలవాడు.
అనిర్విణ్ణః స్థవిష్ఠో భూద్ధర్మయూపో మహామఖః ।
నక్షత్రనేమిర్నక్షత్రీ క్షమః, క్షామః సమీహనః ॥ 47 ॥
అనిర్విణ్ణః: విసుగు లేనివాడు.
స్థవిష్ఠః: గొప్పవాడు.
భూత్: భూమి.
ధర్మయూపః: ధర్మానికి స్తంభం.
మహామఖః: గొప్ప యజ్ఞం.
నక్షత్రనేమిః: నక్షత్రాలకు కేంద్రం.
నక్షత్రీ: నక్షత్రాలను ధరించినవాడు.
క్షమః: క్షమించేవాడు.
క్షామః: క్షీణించినవాడు.
సమీహనః: కోరికలు కలవాడు.
యజ్ఞ ఇజ్యో మహేజ్యశ్చ క్రతుః సత్రం సతాంగతిః ।
సర్వదర్శీ విముక్తాత్మా సర్వజ్ఞో జ్ఞానముత్తమమ్ ॥ 48 ॥
యజ్ఞః: యజ్ఞం.
ఇజ్యః: పూజించబడదగినవాడు.
మహేజ్యః: గొప్పగా పూజించబడదగినవాడు.
క్రతుః: యాగం.
సత్రం: సత్రం.
సతాంగతిః: సత్పురుషులకు గమ్యం.
సర్వదర్శీ: అన్నింటినీ చూసేవాడు.
విముక్తాత్మా: విముక్తి పొందిన ఆత్మ.
సర్వజ్ఞః: అన్నింటినీ తెలిసినవాడు.
జ్ఞానముత్తమమ్: ఉత్తమమైన జ్ఞానం.
సువ్రతః సుముఖః సూక్ష్మః సుఘోషః సుఖదః సుహృత్ ।
మనోహరో జితక్రోధో వీర బాహుర్విదారణః ॥ 49 ॥
సువ్రతః: మంచి వ్రతం కలవాడు.
సుముఖః: మంచి ముఖం కలవాడు.
సూక్ష్మః: సూక్ష్మమైనవాడు.
సుఘోషః: మంచి శబ్దం కలవాడు.
సుఖదః: సుఖాన్ని ఇచ్చేవాడు.
సుహృత్: మంచి హృదయం కలవాడు.
మనోహరః: మనస్సును హరించేవాడు.
జితక్రోధః: క్రోధాన్ని జయించినవాడు.
వీరబాహుః: వీరుని వంటి బాహువులు కలవాడు.
విదారణః: విదారించేవాడు.
స్వాపనః స్వవశో వ్యాపీ నైకాత్మా నైకకర్మకృత్ ।
వత్సరో వత్సలో వత్సీ రత్నగర్భో ధనేశ్వరః ॥ 50 ॥
స్వాపనః: నిద్రపుచ్చేవాడు.
స్వవశః: తన వశంలో ఉన్నవాడు.
వ్యాపీ: వ్యాపించి ఉన్నవాడు.
నైకాత్మా: అనేక ఆత్మలు కలవాడు.
నైకకర్మకృత్: అనేక కర్మలు చేసేవాడు.
వత్సరః: వత్సరం.
వత్సలః: వత్సలం కలవాడు.
వత్సీ: వత్సలుడు.
రత్నగర్భః: రత్నాలను గర్భంలో ధరించినవాడు.
ధనేశ్వరః: ధనానికి అధిపతి.
ధర్మగుబ్ధర్మకృద్ధర్మీ సదసత్క్షరమక్షరం॥
అవిజ్ఞాతా సహస్త్రాంశుర్విధాతా కృతలక్షణః ॥ 51 ॥
ధర్మగుప్: ధర్మాన్ని రక్షించేవాడు.
ధర్మకృత్: ధర్మాన్ని చేసేవాడు.
ధర్మీ: ధర్మం కలవాడు.
సదసత్: సత్, అసత్.
క్షరమక్షరమ్: క్షరం, అక్షరం.
అవిజ్ఞాతా: తెలియనివాడు.
సహస్త్రాంశుః: వేయి కిరణాలు కలవాడు.
విధాతా: సృష్టికర్త.
కృతాలక్షణః: లక్షణాలను ఏర్పరచినవాడు.
గభస్తినేమిః సత్త్వస్థః సింహో భూత మహేశ్వరః ।
ఆదిదేవో మహాదేవో దేవేశో దేవభృద్గురుః ॥ 52 ॥
గభస్తినేమిః: కిరణాలకు కేంద్రం.
సత్త్వస్థః: సత్త్వంలో ఉన్నవాడు.
సింహః: సింహం వంటివాడు.
భూతమహేశ్వరః: ప్రాణులకు గొప్ప ఈశ్వరుడు.
ఆదిదేవః: తొలి దేవుడు.
మహాదేవః: గొప్ప దేవుడు.
దేవేశః: దేవతలకు అధిపతి.
దేవభృద్గురుః: దేవతలకు గురువు.
ఉత్తరో గోపతిర్గోప్తా జ్ఞానగమ్యః పురాతనః ।
శరీర భూతభృద్ భోక్తా కపీంద్రో భూరిదక్షిణః ॥ 53 ॥
ఉత్తరః: ఉత్తముడు.
గోపతిః: భూమికి అధిపతి.
గోప్తా: రక్షకుడు.
జ్ఞానగమ్యః: జ్ఞానంతో పొందబడేవాడు.
పురాతనః: పురాతనమైనవాడు.
శరీరభూతభృత్: శరీరంలో ఉన్న ప్రాణులను పోషించేవాడు.
భోక్తా: భుజించేవాడు.
కపీంద్రః: వానరులలో ఇంద్రుడు (రాముని అవతారంలో).
భూరిదక్షిణః: గొప్ప దక్షిణలు ఇచ్చేవాడు.
సోమపోఽమృతపః సోమః పురుజిత్ పురుసత్తమః ।
వినయో జయః సత్యసంధో దాశార్హః సాత్వతాం పతిః ॥ 54 ॥
సోమపః: సోమపానం చేసేవాడు.
అమృతపః: అమృతం తాగేవాడు.
సోమః: చంద్రుని వంటివాడు.
పురుజిత్: పురుషులను గెలిచినవాడు.
పురుసత్తమః: పురుషులలో ఉత్తముడు.
వినయః: వినయం.
జయః: జయం.
సత్యసంధః: సత్యమైన సంధులు కలవాడు.
దాశార్హః: దాశార్హ వంశంలో పుట్టినవాడు.
సాత్వతాం పతిః: సత్వగుణం కలవారికి అధిపతి.
జీవో వినయితా సాక్షీ ముకుందోఽమిత విక్రమః ।
అంభోనిధిరనంతాత్మా మహోదధి శయోంతకః ॥ 55 ॥
జీవః: జీవుడు.
వినయితా: వినయాన్ని నేర్పినవాడు.
సాక్షీ: సాక్షి.
ముకుందః: ముక్తిని ఇచ్చేవాడు.
అమితవిక్రమః: అపారమైన పరాక్రమం కలవాడు.
అంభోనిధిః: నీటికి నిధి (సముద్రం).
అనంతాత్మా: అనంతమైన ఆత్మ.
మహోదధిశయః: గొప్ప సముద్రంలో పడుకునేవాడు.
అంతకః: అంతం చేసేవాడు.
అజో మహార్హః స్వాభావ్యో జితామిత్రః ప్రమోదనః ।
ఆనందోఽనందనోనందః సత్యధర్మా త్రివిక్రమః ॥ 56 ॥
అజః: జన్మ లేనివాడు.
మహార్హః: గొప్ప అర్హత కలవాడు.
స్వాభావ్యః: సహజంగానే ఉన్నవాడు.
జితామిత్రః: శత్రువులను జయించినవాడు.
ప్రమోదనః: ఆనందాన్ని ఇచ్చేవాడు.
ఆనందః: ఆనందం.
నందనః: ఆనందాన్ని కలిగించేవాడు.
నందః: ఆనందం.
సత్యధర్మా: సత్యమైన ధర్మం కలవాడు.
త్రివిక్రమః: మూడు లోకాలను కొలిచినవాడు.
మహర్షిః కపిలాచార్యః కృతజ్ఞో మేదినీపతిః ।
త్రిపదస్త్రిదశాధ్యక్షో మహాశృంగః కృతాంతకృత్ ॥ 57 ॥
మహర్షిః: గొప్ప ఋషి.
కపిలాచార్యః: కపిల మహర్షిగా జన్మించినవాడు.
కృతజ్ఞః: చేసిన ఉపకారాన్ని గుర్తుంచుకునేవాడు.
మేదినీపతిః: భూమికి అధిపతి.
త్రిపదః: మూడు అడుగులు వేసినవాడు.
త్రిదశాధ్యక్షః: దేవతలకు అధిపతి.
మహాశృంగః: గొప్ప కొమ్ములు కలవాడు.
కృతాంతకృత్: అంతాన్ని చేసేవాడు.
మహావరాహో గోవిందః సుషేణః కనకాంగదీ ।
గుహ్యో గభీరో గహనో గుప్తశ్చక్ర గదాధరః ॥ 58 ॥
మహావరాహః: గొప్ప వరాహ రూపం కలవాడు.
గోవిందః: ఆవులను కాచేవాడు.
సుషేణః: మంచి సేన కలవాడు.
కనకాంగదీ: బంగారు కంకణాలు ధరించినవాడు.
గుహ్యః: రహస్యమైనవాడు.
గభీరః: లోతైనవాడు.
గహనః: కష్టంగా అర్థం చేసుకోదగినవాడు.
గుప్తః: దాగి ఉన్నవాడు.
చక్రగదాధరః: చక్రం, గదను ధరించినవాడు.
వేధాః స్వాంగోఽజితః కృష్ణో దృఢః సంకర్షణోఽచ్యుతః ।
వరుణో వారుణో వృక్షః పుష్కరాక్షో మహామనాః ॥ 59 ॥
వేధాః: సృష్టికర్త.
స్వాంగః: తన అవయవాలను తన ఆధీనంలో కలవాడు.
అజితః: జయించబడలేనివాడు.
కృష్ణః: నల్లనివాడు.
దృఢః: దృఢమైనవాడు.
సంకర్షణః: ఆకర్షించేవాడు.
అచ్యుతః: చ్యుతి లేనివాడు.
వరుణః: వరుణుడు.
వారుణః: వరుణునికి సంబంధించినవాడు.
వృక్షః: వృక్షం.
పుష్కరాక్షః: పద్మాల వంటి కన్నులు కలవాడు.
మహామనాః: గొప్ప మనస్సు కలవాడు.
భగవాన్ భగహాఽఽనందీ వనమాలీ హలాయుధః ।
ఆదిత్యో జ్యోతిరాదిత్యః సహిష్ణుర్గతిసత్తమః ॥ 60 ॥
భగవాన్: షడ్గుణాలు కలవాడు.
భగహా: ఐశ్వర్యాన్ని ఇచ్చేవాడు.
ఆనందీ: ఆనందం కలవాడు.
వనమాలీ: వనమాల ధరించినవాడు.
హలాయుధః: హలం ఆయుధంగా కలవాడు.
ఆదిత్యః: సూర్యుని వంటివాడు.
జ్యోతిరాదిత్యః: సూర్యులలో గొప్ప జ్యోతి.
సహిష్ణుః: సహనశీలుడు.
గతిసత్తమః: గతులలో ఉత్తముడు.
సుధన్వా ఖండపరశుర్దారుణో ద్రవిణప్రదః ।
దివఃస్పృక్ సర్వదృగ్వ్యాసో వాచస్పతిరయోనిజః ॥ 61 ॥
సుధన్వా: మంచి ధనుస్సు కలవాడు.
ఖండపరశుః: ఖండించిన పరశువు కలవాడు.
దారుణః: దారుణమైనవాడు.
ద్రవిణప్రదః: ధనాన్ని ఇచ్చేవాడు.
దివఃస్పృక్: ఆకాశాన్ని తాకేవాడు.
సర్వదృక్: అన్నింటినీ చూసేవాడు.
వ్యాసః: విస్తరించినవాడు.
వాచస్పతిః: వాక్కుకు అధిపతి.
అయోనిజః: యోని నుండి జన్మించనివాడు.
త్రిసామా సామగః సామ నిర్వాణం భేషజం భిషక్ ।
సన్యాసకృచ్ఛమః శాంతో నిష్ఠా శాంతిః పరాయణం। 62 ॥
త్రిసామా: మూడు సామ వేదాలు తెలిసినవాడు.
సామగః: సామగానం చేసేవాడు.
సామ: సామ.
నిర్వాణం: మోక్షం.
భేషజం: ఔషధం.
భిషక్: వైద్యుడు.
సన్యాసకృత్: సన్యాసం చేసేవాడు.
శమః: శాంతి.
శాంతః: శాంతిమంతుడు.
నిష్ఠా: నిష్ఠ.
శాంతిః: శాంతి.
పరాయణం: అంతిమ గమ్యం.
శుభాంగః శాంతిదః స్రష్టా కుముదః కువలేశయః ।
గోహితో గోపతిర్గోప్తా వృషభాక్షో వృషప్రియః ॥ 63 ॥
శుభాంగః: శుభమైన అవయవాలు కలవాడు.
శాంతిదః: శాంతిని ఇచ్చేవాడు.
స్రష్టా: సృష్టికర్త.
కుముదః: కుముద వృక్షం వంటివాడు.
కువలేశయః: కువళయంపై పడుకునేవాడు.
గోహితః: ఆవులకు హితం చేసేవాడు.
గోపతిః: ఆవులకు అధిపతి.
గోప్తా: రక్షకుడు.
వృషభాక్షః: వృషభం వంటి కన్నులు కలవాడు.
వృషప్రియః: వృషభం ప్రియమైనవాడు.
అనివర్తీ నివృత్తాత్మా సంక్షేప్తా క్షేమకృచ్ఛివః ।
శ్రీవత్సవక్షాః శ్రీవాసః శ్రీపతిః శ్రీమతాంవరః ॥ 64 ॥
అనివర్తీ: వెనుతిరగనివాడు.
నివృత్తాత్మా: అన్ని బంధాల నుండి విముక్తి పొందిన ఆత్మ.
సంక్షేప్తా: సంక్షేపించేవాడు, అంతం చేసేవాడు.
క్షేమకృత్: క్షేమాన్ని కలిగించేవాడు.
శివః: శుభాన్ని కలిగించేవాడు.
శ్రీవత్సవక్షాః: శ్రీవత్సం అనే చిహ్నం వక్షస్థలంపై కలవాడు.
శ్రీవాసః: లక్ష్మీదేవికి నివాసం.
శ్రీపతిః: లక్ష్మీదేవికి భర్త.
శ్రీమతాంవరః: శ్రీమంతులలో ఉత్తముడు.
శ్రీదః శ్రీశః శ్రీనివాసః శ్రీనిధిః శ్రీవిభావనః ।
శ్రీధరః శ్రీకరః శ్రేయః శ్రీమాँల్లోకత్రయాశ్రయః ॥ 65 ॥
శ్రీదః: సంపదను ఇచ్చేవాడు.
శ్రీశః: లక్ష్మీదేవికి ఈశుడు.
శ్రీనివాసః: సంపదకు నివాసం.
శ్రీనిధిః: సంపదకు నిధి.
శ్రీవిభావనః: సంపదను సృష్టించేవాడు.
శ్రీధరః: సంపదను ధరించినవాడు.
శ్రీకరః: సంపదను కలిగించేవాడు.
శ్రేయః: శ్రేయస్సు.
శ్రీమాన్: శ్రీమంతుడు.
లోకత్రయాశ్రయః: మూడు లోకాలకు ఆశ్రయం.
స్వక్షః స్వంగః శతానందో నందిర్జ్యోతిర్గణేశ్వరః ।
విజితాత్మాఽవిధేయాత్మా సత్కీర్తిచ్ఛిన్నసంశయః ॥ 66 ॥
స్వక్షః: మంచి కన్నులు కలవాడు.
స్వంగః: మంచి అవయవాలు కలవాడు.
శతానందః: వంద ఆనందాలు కలవాడు.
నందిః: ఆనందం.
జ్యోతిర్గణేశ్వరః: జ్యోతి సమూహాలకు అధిపతి.
విజితాత్మా: ఆత్మను జయించినవాడు.
అవిధేయాత్మా: వశం కాని ఆత్మ.
సత్కీర్తిః: మంచి కీర్తి కలవాడు.
చ్ఛిన్నసంశయః: సంశయాలు తొలగించినవాడు.
ఉదీర్ణః సర్వతశ్చక్షురనీశః శాశ్వతస్థిరః ।
భూశయో భూషణో భూతిర్విశోకః శోకనాశనః ॥ 67 ॥
ఉదీర్ణః: ఉద్దీపన చెందినవాడు.
సర్వతశ్చక్షుః: అన్నివైపులా కన్నులు కలవాడు.
అనీశః: ఈశుడు లేనివాడు.
శాశ్వతస్థిరః: శాశ్వతంగా, స్థిరంగా ఉన్నవాడు.
భూశయః: భూమిపై పడుకునేవాడు.
భూషణః: అలంకారం.
భూతిః: ఐశ్వర్యం.
విశోకః: శోకం లేనివాడు.
శోకనాశనః: శోకాన్ని నాశనం చేసేవాడు.
అర్చిష్మానర్చితః కుంభో విశుద్ధాత్మా విశోధనః ।
అనిరుద్ధోఽప్రతిరథః ప్రద్యుమ్నోఽమితవిక్రమః ॥ 68 ॥
అర్చిష్మాన్: కాంతివంతుడు.
అర్చితః: పూజించబడినవాడు.
కుంభః: కుంభం.
విశుద్ధాత్మా: విశుద్ధమైన ఆత్మ కలవాడు.
విశోధనః: శుద్ధి చేసేవాడు.
అనిరుద్ధః: అడ్డుకోబడలేనివాడు.
అప్రతిరథః: సాటిలేని రథం కలవాడు.
ప్రద్యుమ్నః: గొప్ప ప్రకాశం కలవాడు.
అమితవిక్రమః: అపారమైన పరాక్రమం కలవాడు.
కాలనేమినిహా వీరః శౌరిః శూరజనేశ్వరః ।
త్రిలోకాత్మా త్రిలోకేశః కేశవః కేశిహా హరిః ॥ 69 ॥
కాలనేమినిహా: కాలనేమిని సంహరించినవాడు.
వీరః: వీరుడు.
శౌరిః: శూరవంశంలో పుట్టినవాడు.
శూరజనేశ్వరః: శూరులకు అధిపతి.
త్రిలోకాత్మా: మూడు లోకాల ఆత్మ.
త్రిలోకేశః: మూడు లోకాలకు అధిపతి.
కేశవః: కేశి అనే రాక్షసుని సంహరించినవాడు.
కేశిహా: కేశిని సంహరించినవాడు.
హరిః: హరించేవాడు.
కామదేవః కామపాలః కామీ కాంతః కృతాగమః ।
అనిర్దేశ్యవపుర్విష్ణుర్వీరోఽనంతో ధనంజయః ॥ 70 ॥
కామదేవః: కోరికల దేవుడు.
కామపాలః: కోరికలను పాలించేవాడు.
కామీ: కోరికలు కలవాడు.
కాంతః: అందమైనవాడు.
కృతాగమః: శాస్త్రాలను నిర్మించినవాడు.
అనిర్దేశ్యవపుః: వర్ణించలేని రూపం కలవాడు.
విష్ణుః: వ్యాపించినవాడు.
వీరః: వీరుడు.
అనంతః: అంతం లేనివాడు.
ధనంజయః: ధనాన్ని జయించినవాడు.
బ్రహ్మణ్యో బ్రహ్మకృద్ బ్రహ్మా బ్రహ్మ బ్రహ్మవివర్ధనః ।
బ్రహ్మవిద్ బ్రాహ్మణో బ్రహ్మీ బ్రహ్మజ్ఞో బ్రాహ్మణప్రియః ॥ 71 ॥
బ్రహ్మణ్యః: బ్రాహ్మణులకు ప్రియమైనవాడు.
బ్రహ్మకృత్: బ్రహ్మను సృష్టించినవాడు.
బ్రహ్మా: బ్రహ్మ.
బ్రహ్మ: బ్రహ్మం.
బ్రహ్మవివర్ధనః: బ్రహ్మాన్ని వృద్ధి పొందేలా చేసేవాడు.
బ్రహ్మవిత్: బ్రహ్మాన్ని తెలిసినవాడు.
బ్రాహ్మణః: బ్రాహ్మణుడు.
బ్రహ్మీ: బ్రహ్మాన్ని తెలిసినవాడు.
బ్రహ్మజ్ఞః: బ్రహ్మాన్ని తెలిసినవాడు.
బ్రాహ్మణప్రియః: బ్రాహ్మణులకు ప్రియమైనవాడు.
మహాక్రమో మహాకర్మా మహాతేజా మహోరగః ।
మహాక్రతుర్మహాయజ్వా మహాయజ్ఞో మహాహవిః ॥ 72 ॥
మహాక్రమః: గొప్ప క్రమం కలవాడు.
మహాకర్మా: గొప్ప కర్మలు చేసేవాడు.
మహాతేజాః: గొప్ప తేజస్సు కలవాడు.
మహోరగః: గొప్ప పాము వంటివాడు.
మహాక్రతుః: గొప్ప క్రతువు.
మహాయజ్వా: గొప్ప యాగాలు చేసేవాడు.
మహాయజ్ఞః: గొప్ప యజ్ఞం.
మహాహవిః: గొప్ప హవిస్సు.
స్తవ్యః స్తవప్రియః స్తోత్రం స్తుతిః స్తోతా రణప్రియః ।
పూర్ణః పూరయితా పుణ్యః పుణ్యకీర్తిరనామయః ॥ 73 ॥
స్తవ్యః: స్తుతించబడదగినవాడు.
స్తవప్రియః: స్తుతి ప్రియమైనవాడు.
స్తోత్రం: స్తోత్రం.
స్తుతిః: స్తుతి.
స్తోతా: స్తుతించేవాడు.
రణప్రియః: యుద్ధం ప్రియమైనవాడు.
పూర్ణః: పూర్ణమైనవాడు.
పూరయితా: నింపేవాడు.
పుణ్యః: పుణ్య స్వరూపుడు.
పుణ్యకీర్తిః: పుణ్యమైన కీర్తి కలవాడు.
అనామయః: రోగాలు లేనివాడు.
మనోజవస్తీర్థకరో వసురేతా వసుప్రదః ।
వసుప్రదో వాసుదేవో వసుర్వసుమనా హవిః ॥ 74 ॥
మనోజవః: మనస్సు వేగం కలవాడు.
తీర్థకరః: తీర్థాలను సృష్టించినవాడు.
వసురేతా: సంపదకు బీజం.
వసుప్రదః: సంపదను ఇచ్చేవాడు.
వాసుదేవః: వాసుదేవుని కుమారుడు.
వసుః: సంపద.
వసుమనాః: మంచి మనస్సు కలవాడు.
హవిః: హవిస్సు.
సద్గతిః సత్కృతిః సత్తా సద్భూతిః సత్పరాయణః ।
శూరసేనో యదుశ్రేష్ఠః సన్నివాసః సుయామునః ॥ 75 ॥
సద్గతిః: మంచి గతి.
సత్కృతిః: మంచి కృతి.
సత్తా: సత్తా.
సద్భూతిః: మంచి ఐశ్వర్యం.
సత్పరాయణః: మంచి గమ్యం.
శూరసేనః: శూరసేన కలవాడు.
యదుశ్రేష్ఠః: యదువులలో ఉత్తముడు.
సన్నివాసః: మంచి నివాసం.
సుయామునః: మంచి యమున.
భూతావాసో వాసుదేవః సర్వాసునిలయోఁనలః ।
దర్పహా దర్పదో దృప్తో దుర్ధరోఽథాపరాజితః ॥ 76 ॥
భూతావాసః: ప్రాణులకు నివాసం.
వాసుదేవః: వాసుదేవుని కుమారుడు.
సర్వాసునిలయః: అన్ని ప్రాణులకు నిలయం.
అనలః: అగ్ని.
దర్పహా: గర్వాన్ని నాశనం చేసేవాడు.
దర్పదః: గర్వాన్ని ఇచ్చేవాడు.
దృప్తః: గర్వం కలవాడు.
దుర్ధరః: ధరించడానికి కష్టమైనవాడు.
అపరాజితః: ఓడిపోనివాడు.
విశ్వమూర్తిర్మహామూర్తిర్దీప్తమూర్తిరమూర్తిమాన్ ।
అనేకమూర్తిరవ్యక్తః శతమూర్తిః శతాననః ॥ 77 ॥
విశ్వమూర్తిః: విశ్వ రూపం కలవాడు.
మహామూర్తిః: గొప్ప రూపం కలవాడు.
దీప్తమూర్తిః: కాంతివంతమైన రూపం కలవాడు.
అమూర్తిమాన్: రూపం లేనివాడు.
అనేకమూర్తిః: అనేక రూపాలు కలవాడు.
అవ్యక్తః: వ్యక్తపరచలేనివాడు.
శతమూర్తిః: వంద రూపాలు కలవాడు.
శతాననః: వంద ముఖాలు కలవాడు.
ఏకో నైకః స్తవః కః కిం యత్తత్ పదమనుత్తమమ్ ।
లోకబంధుర్లోకనాథో మాధవో భక్తవత్సలః ॥ 78 ॥
ఏకః: ఒక్కడే.
నైకః: అనేక రూపాలు కలవాడు.
స్తవః: స్తుతి.
కః: ఎవరు.
కిం: ఏమిటి.
యత్తత్పదమనుత్తమమ్: అత్యున్నతమైన పదవి.
లోకబంధుః: లోకాలకు బంధువు.
లోకనాథః: లోకాలకు అధిపతి.
మాధవః: లక్ష్మీదేవికి పతి.
భక్తవత్సలః: భక్తులపై వత్సలం కలవాడు.
సువర్ణవర్ణో హేమాంగో వరాంగశ్చందనాంగదీ ।
వీరహా విషమః శూన్యో ఘృతాశీరచలశ్చలః ॥ 79 ॥
సువర్ణవర్ణః: బంగారు రంగు కలవాడు.
హేమాంగః: బంగారు అవయవాలు కలవాడు.
వరాంగః: ఉత్తమమైన అవయవాలు కలవాడు.
చందనాంగదీ: చందన పూత, కంకణాలు ధరించినవాడు.
వీరహా: వీరులను సంహరించినవాడు.
విషమః: విషమమైనవాడు.
శూన్యః: శూన్యం.
ఘృతాశీః: ఆశీర్వదించేవాడు.
అచలః: కదలిక లేనివాడు.
చలః: కదిలేవాడు.
అమానీ మానదో మాన్యో లోకస్వామీ త్రిలోకధృత్ ।
సుమేధా మేధజో ధన్యః సత్యమేధా ధరాధరః ॥ 80 ॥
అమానీ: అభిమానం లేనివాడు.
మానదః: గౌరవాన్ని ఇచ్చేవాడు.
మాన్యః: గౌరవించదగినవాడు.
లోకస్వామీ: లోకాలకు స్వామి.
త్రిలోకధృత్: మూడు లోకాలను ధరించినవాడు.
సుమేధా: మంచి మేధస్సు కలవాడు.
మేధజః: మేధస్సు నుండి పుట్టినవాడు.
ధన్యః: ధన్యమైనవాడు.
సత్యమేధా: సత్యమైన మేధస్సు కలవాడు.
ధరాధరః: భూమిని ధరించినవాడు.
తేజోఁవృషో ద్యుతిధరః సర్వశస్త్రభృతాంవరః ।
ప్రగ్రహో నిగ్రహో వ్యగ్రో నైకశృంగో గదాగ్రజః ॥ 81 ॥
తేజోవృషః: తేజస్సులో గొప్పవాడు.
ద్యుతిధరః: కాంతిని ధరించినవాడు.
సర్వశస్త్రభృతాంవరః: ఆయుధాలు ధరించినవారిలో ఉత్తముడు.
ప్రగ్రహః: నిగ్రహం.
నిగ్రహః: నిగ్రహించేవాడు.
వ్యగ్రః: నిమగ్నమైనవాడు.
నైకశృంగః: అనేక కొమ్ములు కలవాడు.
గదాగ్రజః: గదను ముందు ఉంచినవాడు.
చతుర్మూర్తి శ్చతుర్బాహు శ్చతుర్వ్యూహ శ్చతుర్గతిః ।
చతురాత్మా చతుర్భావశ్చతుర్వేదవిదేకపాత్ ॥ 82 ॥
చతుర్మూర్తిః: నాలుగు రూపాలు కలవాడు.
చతుర్బాహుః: నాలుగు భుజాలు కలవాడు.
చతుర్వ్యూహః: నాలుగు వ్యూహాలు కలవాడు.
చతుర్గతిః: నాలుగు గతులు కలవాడు.
చతురాత్మా: నాలుగు ఆత్మలు కలవాడు.
చతుర్భావః: నాలుగు భావాలు కలవాడు.
చతుర్వేదవిత్: నాలుగు వేదాలను తెలిసినవాడు.
ఏకపాత్: ఒక పాదం కలవాడు.
సమావర్తోఽనివృత్తాత్మా దుర్జయో దురతిక్రమః ।
దుర్లభో దుర్గమో దుర్గో దురావాసో దురారిహా ॥ 83 ॥
సమావర్తః: సమానంగా తిరిగేవాడు.
అనివృత్తాత్మా: వెనుదిరగని ఆత్మ.
దుర్జయో: జయించడానికి కష్టమైనవాడు.
దురతిక్రమః: దాటడానికి కష్టమైనవాడు.
దుర్లభః: లభించడం కష్టమైనవాడు.
దుర్గమః: చేరుకోవడం కష్టమైనవాడు.
దుర్గః: దుర్గం.
దురావాసః: నివసించడానికి కష్టమైనవాడు.
దురారిహా: దుష్ట శత్రువులను సంహరించినవాడు.
శుభాంగో లోకసారంగః సుతంతుస్తంతువర్ధనః ।
ఇంద్రకర్మా మహాకర్మా కృతకర్మా కృతాగమః ॥ 84 ॥
శుభాంగః: శుభమైన అవయవాలు కలవాడు.
లోకసారంగః: లోకాలకు సారమైనవాడు.
సుతంతుః: మంచి దారం.
తంతువర్ధనః: దారాన్ని వృద్ధి పొందేలా చేసేవాడు.
ఇంద్రకర్మా: ఇంద్రుని కర్మలు చేసేవాడు.
మహాకర్మా: గొప్ప కర్మలు చేసేవాడు.
కృతకర్మా: కర్మలను చేసినవాడు.
కృతాగమః: ఆగమాలను చేసినవాడు.
ఉద్భవః సుందరః సుందో రత్ననాభః సులోచనః ।
అర్కో వాజసనః శృంగీ జయంతః సర్వవిజ్జయీ ॥ 85 ॥
ఉద్భవః: ఉద్భవించినవాడు.
సుందరః: అందమైనవాడు.
సుందః: సుందరిని సంహరించినవాడు.
రత్ననాభః: రత్నాల నాభి కలవాడు.
సులోచనః: మంచి కన్నులు కలవాడు.
అర్కః: సూర్యుడు.
వాజసనః: అన్నాన్ని ఇచ్చేవాడు.
శృంగీ: కొమ్ములు కలవాడు.
జయంతః: జయించినవాడు.
సర్వవిజ్జయీ: అన్నింటినీ తెలిసినవాడు, జయించినవాడు.
సువర్ణబిందురక్షోభ్యః సర్వవాగీశ్వరేశ్వరః ।
మహాహృదో మహాగర్తో మహాభూతో మహానిధిః ॥ 86 ॥
సువర్ణబిందుః: బంగారు బిందువు.
అక్షోభ్యః: క్షోభించనివాడు.
సర్వవాగీశ్వరేశ్వరః: వాగీశ్వరులకు అధిపతి.
మహాహృదః: గొప్ప హృదయం కలవాడు.
మహాగర్తః: గొప్ప గుహ.
మహాభూతః: గొప్ప భూతం.
మహానిధిః: గొప్ప నిధి.
కుముదః కుందరః కుందః పర్జన్యః పావనోఽనిలః ।
అమృతాశోఽమృతవపుః సర్వజ్ఞః సర్వతోముఖః ॥ 87 ॥
కుముదః: కుముదం.
కుందరః: పర్వతాలను ధరించినవాడు.
కుందః: కుంద వృక్షం.
పర్జన్యః: వర్షం.
పావనః: పవిత్రం చేసేవాడు.
అనిలః: గాలి.
అమృతాశః: అమృతాన్ని ఆశించేవాడు.
అమృతవపుః: అమరమైన శరీరం కలవాడు.
సర్వజ్ఞః: అన్నింటినీ తెలిసినవాడు.
సర్వతోముఖః: అన్ని వైపులా ముఖాలు కలవాడు.
సులభః సువ్రతః సిద్ధః శత్రుజిచ్ఛత్రుతాపనః ।
న్యగ్రోధోఽదుంబరోఽశ్వత్థశ్చాణూరాంధ్ర నిషూదనః ॥ 88 ॥
సులభః: సులభంగా లభించేవాడు.
సువ్రతః: మంచి వ్రతం కలవాడు.
సిద్ధః: సిద్ధించినవాడు.
శత్రుజిత్: శత్రువులను జయించినవాడు.
శత్రుతాపనః: శత్రువులను బాధించేవాడు.
న్యగ్రోధః: న్యగ్రోధ వృక్షం.
ఉదుంబరః: ఉదుంబర వృక్షం.
అశ్వత్థః: అశ్వత్థ వృక్షం.
చాణూరాంధ్రనిషూదనః: చాణూరుని సంహరించినవాడు.
సహస్రార్చిః సప్తజిహ్వః సప్తైధాః సప్తవాహనః ।
అమూర్తిరనఘోఁచింత్యో భయకృద్భయనాశనః ॥ 89 ॥
సహస్రార్చిః: వేయి కిరణాలు కలవాడు.
సప్తజిహ్వః: ఏడు నాలుకలు కలవాడు.
సప్తైధాః: ఏడు జ్వాలలు కలవాడు.
సప్తవాహనః: ఏడు వాహనాలు కలవాడు.
అమూర్తిః: రూపం లేనివాడు.
అనఘః: పాపం లేనివాడు.
అచింత్యః: ఆలోచనకు అందనివాడు.
భయకృత్: భయాన్ని కలిగించేవాడు.
భయనాశనః: భయాన్ని నాశనం చేసేవాడు.
అణుర్బృహత్కృశః స్థూలో గుణభృన్నిర్గుణో మహాన్ ।
అధృతః స్వధృతః స్వాస్యః ప్రాగ్వంశో వంశవర్ధనః ॥ 90 ॥
అణుః: అణువు.
బృహత్: గొప్పవాడు.
కృశః: సన్ననివాడు.
స్థూలః: లావుపాటివాడు.
గుణభృత్: గుణాలను ధరించినవాడు.
నిర్గుణః: గుణాలు లేనివాడు.
మహాన్: గొప్పవాడు.
అధృతః: ధరించబడలేనివాడు.
స్వధృతః: తనంతట తానే ధరించినవాడు.
స్వాస్యః: మంచి ముఖం కలవాడు.
ప్రాగ్వంశః: తొలి వంశం.
వంశవర్ధనః: వంశాన్ని వృద్ధి పొందేలా చేసేవాడు.
భారభృత్ కథితో యోగీ యోగీశః సర్వకామదః ।
ఆశ్రమః శ్రమణః, క్షామః సుపర్ణో వాయువాహనః ॥ 91 ॥
భారభృత్: భారాన్ని మోసేవాడు.
కథితః: చెప్పబడినవాడు.
యోగీ: యోగి.
యోగీశః: యోగులకు అధిపతి.
సర్వకామదః: అన్ని కోరికలను ఇచ్చేవాడు.
ఆశ్రమః: ఆశ్రమం.
శ్రమణః: శ్రమించేవాడు.
క్షామః: క్షీణించినవాడు.
సుపర్ణః: గరుడుడు.
వాయువాహనః: వాయువును వాహనంగా కలవాడు.
ధనుర్ధరో ధనుర్వేదో దండో దమయితా దమః ।
అపరాజితః సర్వసహో నియంతాఽనియమోఽయమః ॥ 92 ॥
ధనుర్ధరః: ధనుస్సును ధరించినవాడు.
ధనుర్వేదః: ధనుర్వేదం.
దండః: దండం.
దమయితా: దమనం చేసేవాడు.
దమః: దమనం.
అపరాజితః: ఓడిపోనివాడు.
సర్వసహః: అన్నింటినీ సహించేవాడు.
నియంతా: నియంత్రించేవాడు.
అనియమః: నియమం లేనివాడు.
అయమః: నియమం లేనివాడు.
సత్త్వవాన్ సాత్త్వికః సత్యః సత్యధర్మపరాయణః ।
అభిప్రాయః ప్రియార్హోఽర్హః ప్రియకృత్ ప్రీతివర్ధనః ॥ 93 ॥
సత్త్వవాన్: సత్త్వం కలవాడు.
సాత్త్వికః: సాత్త్వికుడు.
సత్యః: సత్యం.
సత్యధర్మపరాయణః: సత్యం, ధర్మానికి పరాయణుడు.
అభిప్రాయః: అభిప్రాయం.
ప్రియార్హః: ప్రియమైనవాడు.
అర్హః: అర్హత కలవాడు.
ప్రియకృత్: ప్రియమైనది చేసేవాడు.
ప్రీతివర్ధనః: ప్రీతిని పెంచేవాడు.
విహాయసగతిర్జ్యోతిః సురుచిర్హుతభుగ్విభుః ।
రవిర్విరోచనః సూర్యః సవితా రవిలోచనః ॥ 94 ॥
విహాయసగతిః: ఆకాశంలో తిరిగేవాడు.
జ్యోతిః: జ్యోతి.
సురుచిః: మంచి రుచి కలవాడు.
హుతభుక్: హోమం చేసేవాడు.
విభుః: వ్యాపించినవాడు.
రవిః: రవి.
విరోచనః: ప్రకాశించేవాడు.
సూర్యః: సూర్యుడు.
సవితా: సృష్టికర్త.
రవిలోచనః: సూర్యుని వంటి కన్నులు కలవాడు.
అనంతో హుతభుగ్భోక్తా సుఖదో నైకజోఽగ్రజః ।
అనిర్విణ్ణః సదామర్షీ లోకధిష్ఠానమద్భుతః ॥ 95 ॥
అనంతః: అంతం లేనివాడు.
హుతభుక్: హోమాన్ని భుజించేవాడు.
భోక్తా: భుజించేవాడు.
సుఖదః: సుఖాన్ని ఇచ్చేవాడు.
నైకజః: అనేక జన్మలు కలవాడు.
అగ్రజః: ముందు జన్మించినవాడు.
అనిర్విణ్ణః: విసుగు లేనివాడు.
సదామర్షీ: ఎల్లప్పుడూ క్షమించేవాడు.
లోకధిష్ఠానం: లోకాలకు నివాసం.
అద్భుతః: అద్భుతమైనవాడు.
సనాత్సనాతనతమః కపిలః కపిరవ్యయః ।
స్వస్తిదః స్వస్తికృత్స్వస్తిః స్వస్తిభుక్ స్వస్తిదక్షిణః ॥ 96 ॥
సనాత్: పురాతనమైనవాడు.
సనాతనతమః: అత్యంత పురాతనమైనవాడు.
కపిలః: కపిల మహర్షి.
కపిః: కోతి.
అవ్యయః: నాశనం లేనివాడు.
స్వస్తిదః: శుభాన్ని ఇచ్చేవాడు.
స్వస్తికృత్: శుభాన్ని చేసేవాడు.
స్వస్తిః: శుభం.
స్వస్తిభుక్: శుభాన్ని అనుభవించేవాడు.
స్వస్తిదక్షిణః: శుభమైన దక్షిణం.
అరౌద్రః కుండలీ చక్రీ విక్రమ్యూర్జితశాసనః ।
శబ్దాతిగః శబ్దసహః శిశిరః శర్వరీకరః ॥ 97 ॥
అరౌద్రః: రౌద్రం లేనివాడు.
కుండలీ: కుండలాలను ధరించినవాడు.
చక్రీ: చక్రాన్ని ధరించినవాడు.
విక్రమీ: పరాక్రమం కలవాడు.
ఊర్జితశాసనః: గొప్ప శాసనం కలవాడు.
శబ్దాతిగః: శబ్దానికి అతీతమైనవాడు.
శబ్దసహః: శబ్దాన్ని సహించేవాడు.
శిశిరః: చల్లనివాడు.
శర్వరీకరః: రాత్రిని చేసేవాడు.
అక్రూరః పేశలో దక్షో దక్షిణః, క్షమిణాంవరః ।
విద్వత్తమో వీతభయః పుణ్యశ్రవణకీర్తనః ॥ 98 ॥
అక్రూరః: క్రూరత్వం లేనివాడు.
పేశలః: అందమైనవాడు.
దక్షః: సమర్థుడు.
దక్షిణః: దక్షిణ.
క్షమిణాంవరః: క్షమించేవారిలో ఉత్తముడు.
విద్వత్తమః: జ్ఞానులలో ఉత్తముడు.
వీతభయః: భయం లేనివాడు.
పుణ్యశ్రవణకీర్తనః: వినడం, కీర్తించడం పుణ్యం.
ఉత్తారణో దుష్కృతిహా పుణ్యో దుఃస్వప్ననాశనః ।
వీరహా రక్షణః సంతో జీవనః పర్యవస్థితః ॥ 99 ॥
ఉత్తారణః: తరింపజేసేవాడు.
దుష్కృతిహా: దుష్కార్యాలను నాశనం చేసేవాడు.
పుణ్యః: పుణ్య స్వరూపుడు.
దుఃస్వప్ననాశనః: దుఃస్వప్నాలను నాశనం చేసేవాడు.
వీరహా: వీరులను సంహరించినవాడు.
రక్షణః: రక్షించేవాడు.
సంతః: సత్పురుషుడు.
జీవనః: జీవం.
పర్యవస్థితః: అంతటా ఉన్నవాడు.
అనంతరూపోఽనంత శ్రీర్జితమన్యుర్భయాపహః ।
చతురశ్రో గభీరాత్మా విదిశో వ్యాదిశో దిశః ॥ 100 ॥
అనంతరూపః: అంతం లేని రూపం కలవాడు.
అనంతశ్రీః: అంతం లేని సంపద కలవాడు.
జితమన్యుః: క్రోధాన్ని జయించినవాడు.
భయాపహః: భయాన్ని పోగొట్టేవాడు.
చతురశ్రః: నాలుగు మూలలు కలవాడు.
గభీరాత్మా: లోతైన ఆత్మ.
విదిశః: విదిశలు.
వ్యాదిశః: వ్యాపించిన దిశలు.
దిశః: దిశలు.
అనాదిర్భూర్భువో లక్ష్మీః సువీరో రుచిరాంగదః ।
జననో జనజన్మాదిర్భీమో భీమపరాక్రమః ॥ 101 ॥
అనాదిః: ఆది లేనివాడు.
భూః: భూమి.
భువః: భువ.
లక్ష్మీః: లక్ష్మి.
సువీరః: మంచి వీరుడు.
రుచిరాంగదః: మంచి కంకణాలు ధరించినవాడు.
జననః: జన్మనిచ్చేవాడు.
జనజన్మాదిః: ప్రజల జన్మకు ఆది.
భీమః: భయంకరమైనవాడు.
భీమపరాక్రమః: భయంకరమైన పరాక్రమం కలవాడు.
ఆధారనిలయోఽధాతా పుష్పహాసః ప్రజాగరః ।
ఊర్ధ్వగః సత్పథాచారః ప్రాణదః ప్రణవః పణః ॥ 102 ॥
ఆధారనిలయః: ఆధారానికి నిలయం.
అధాతా: ధరించనివాడు.
పుష్పహాసః: పుష్పంలా నవ్వేవాడు.
ప్రజాగరః: జాగృతంగా ఉండేవాడు.
ఊర్ధ్వగః: ఊర్ధ్వ లోకాలకు వెళ్ళేవాడు.
సత్పథాచారః: మంచి మార్గాన్ని పాటించేవాడు.
ప్రాణదః: ప్రాణాన్ని ఇచ్చేవాడు.
ప్రణవః: ఓంకార స్వరూపుడు.
పణః: పణం.
ప్రమాణం ప్రాణనిలయః ప్రాణభృత్ ప్రాణజీవనః ।
తత్త్వం తత్త్వవిదేకాత్మా జన్మమృత్యుజరాతిగః ॥ 103 ॥
ప్రమాణం: ప్రమాణం.
ప్రాణనిలయః: ప్రాణాలకు నిలయం.
ప్రాణభృత్: ప్రాణాలను పోషించేవాడు.
ప్రాణజీవనః: ప్రాణాలకు జీవనం.
తత్త్వం: తత్త్వం.
తత్త్వవిత్: తత్త్వాన్ని తెలిసినవాడు.
ఏకాత్మా: ఒకే ఆత్మ.
జన్మమృత్యుజరాతిగః: జన్మ, మరణం, వృద్ధాప్యానికి అతీతమైనవాడు.
భూర్భువః స్వస్తరుస్తారః సవితా ప్రపితామహః ।
యజ్ఞో యజ్ఞపతిర్యజ్వా యజ్ఞాంగో యజ్ఞవాహనః ॥ 104 ॥
భూః: భూమి.
భువః: భువః.
స్వః: స్వర్గం.
తరుః: వృక్షం.
తారః: తారకం.
సవితా: సృష్టికర్త.
ప్రపితామహః: గొప్ప పితామహుడు.
యజ్ఞః: యజ్ఞం.
యజ్ఞపతిః: యజ్ఞానికి అధిపతి.
యజ్వా: యజ్ఞం చేసేవాడు.
యజ్ఞాంగః: యజ్ఞ అవయవాలు.
యజ్ఞవాహనః: యజ్ఞాన్ని వాహనంగా కలవాడు.
యజ్ఞభృద్ యజ్ఞకృద్ యజ్ఞీ యజ్ఞభుక్ యజ్ఞసాధనః ।
యజ్ఞాంతకృద్ యజ్ఞగుహ్యమన్నమన్నాద ఏవ చ ॥ 105 ॥
యజ్ఞభృత్: యజ్ఞాన్ని ధరించినవాడు.
యజ్ఞకృత్: యజ్ఞాన్ని చేసేవాడు.
యజ్ఞీ: యజ్ఞం కలవాడు.
యజ్ఞభుక్: యజ్ఞాన్ని భుజించేవాడు.
యజ్ఞసాధనః: యజ్ఞానికి సాధనం.
యజ్ఞాంతకృత్: యజ్ఞాన్ని అంతం చేసేవాడు.
యజ్ఞగుహ్యం: యజ్ఞంలో రహస్యం.
అన్నం: అన్నం.
అన్నాదః: అన్నాన్ని భుజించేవాడు.
ఆత్మయోనిః స్వయంజాతో వైఖానః సామగాయనః ।
దేవకీనందనః స్రష్టా క్షితీశః పాపనాశనః ॥ 106 ॥
ఆత్మయోనిః: తనంతట తానే జన్మించినవాడు.
స్వయంజాతః: తనంతట తానే పుట్టినవాడు.
వైఖానః: విఖనస మునిగా జన్మించినవాడు.
సామగాయనః: సామగానం చేసేవాడు.
దేవకీనందనః: దేవకీకి ఆనందం ఇచ్చేవాడు.
స్రష్టా: సృష్టికర్త.
క్షితీశః: భూమికి అధిపతి.
పాపనాశనః: పాపాలను నాశనం చేసేవాడు.
శంఖభృన్నందకీ చక్రీ శార్ఙ్గధన్వా గదాధరః ।
రథాంగపాణిరక్షోభ్యః సర్వప్రహరణాయుధః ॥ 107 ॥
శంఖభృత్: శంఖాన్ని ధరించినవాడు.
నందకీ: నందకం అనే ఖడ్గాన్ని ధరించినవాడు.
చక్రీ: చక్రాన్ని ధరించినవాడు.
శార్ఙ్గధన్వా: శార్ఙ్గ అనే ధనుస్సును ధరించినవాడు.
గదాధరః: గదను ధరించినవాడు.
రథాంగపాణిః: చక్రం చేతిలో కలవాడు.
అక్షోభ్యః: క్షోభించనివాడు.
సర్వప్రహరణాయుధః: అన్ని రకాల ఆయుధాలు కలవాడు.
శ్రీ సర్వప్రహరణాయుధ ఓం నమ ఇతి ।
శ్రీ మహావిష్ణువు అన్ని ఆయుధాలు ధరించినవాడు, అతనికి నమస్కారం.
వనమాలీ గదీ శార్ఙ్గీ శంఖీ చక్రీ చ నందకీ ।
శ్రీమాన్నారాయణో విష్ణుర్వాసుదేవోఽభిరక్షతు ॥ 108 ॥
వనమాలీ: వనమాల ధరించినవాడు.
గదీ: గదను ధరించినవాడు.
శార్ఙ్గీ: శార్ఙ్గ అనే ధనుస్సును ధరించినవాడు.
శంఖీ: శంఖం ధరించినవాడు.
చక్రీ: చక్రం ధరించినవాడు.
చ నందకీ: మరియు నందకం అనే ఖడ్గాన్ని ధరించినవాడు.
శ్రీమాన్ నారాయణః విష్ణుః వాసుదేవః: శ్రీమంతుడైన నారాయణుడు, విష్ణువు, వాసుదేవుడు మనల్ని రక్షించుగాక.
శ్రీ వాసుదేవోఽభిరక్షతు ఓం నమ ఇతి ।
శ్రీ వాసుదేవుడు మనల్ని రక్షించుగాక, ఆయనకు నమస్కారం.
భగవంతుని కృప మనందరిపై ఎల్లప్పుడూ ఉండాలని కోరుకుందాం.
ధన్యవాదాలు!
Thank you so much
రిప్లయితొలగించండి