శ్రీ వేంకటేశ్వర సుప్రభాతం - తెలుగు అర్ధంతో నేర్చుకుందాం
శ్రీ వేంకటేశ్వర సుప్రభాతం అనేది శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామిని ఉద్దేశించి ఉదయం పఠించే ఒక పవిత్ర స్తోత్రం. ఈ స్తోత్రాన్ని ప్రతివాది భయంకర అణ్ణన్ రచించారు. ఆయన 15వ శతాబ్దానికి చెందిన శ్రీ వైష్ణవ సంప్రదాయానికి చెందినవారు. తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం (TTD) లో ప్రతి రోజు వేకువజామున శ్రీవారిని మేల్కొలపడానికి ఈ స్తోత్రాన్ని పఠిస్తారు. ఈ సుప్రభాతంలోని నాలుగు భాగాలు: సుప్రభాతం, స్తోత్రం, ప్రపత్తి మరియు మంగళాశాసనం.
ఇది భక్తులకు ఆధ్యాత్మికంగా, మానసికంగా ఎంతో శాంతిని, అనుగ్రహాన్ని అందిస్తుంది.
కౌసల్యా సుప్రజా రామ పూర్వాసంధ్యా ప్రవర్తతే ।
ఉత్తిష్ఠ నరశార్దూల కర్తవ్యం దైవమాహ్నికమ్ ॥ 1 ॥
ఓ కౌసల్య పుత్రుడా, రామా! తూర్పున సంధ్య ఆరంభమైనది. పురుషోత్తమా, లేవండి. నిత్యనైమిత్తిక కృత్యాలు ఆచరించవలసి ఉంది.
ఉత్తిష్ఠోత్తిష్ఠ గోవింద ఉత్తిష్ఠ గరుడధ్వజ ।
ఉత్తిష్ఠ కమలాకాంత త్రైలోక్యం మంగళం కురు ॥ 2 ॥
లేవండి, లేవండి గోవిందా! గరుడధ్వజా! కమలాకాంతా! లేవండి. ముల్లోకాలకు శుభాలను కలిగించండి.
మాతస్సమస్త జగతాం మధుకైటభారేః
వక్షోవిహారిణి మనోహర దివ్యమూర్తే ।
శ్రీస్వామిని శ్రితజనప్రియ దానశీలే
శ్రీ వేంకటేశ దయితే తవ సుప్రభాతమ్ ॥ 3 ॥
సమస్త లోకాలకు తల్లి, మధుకైటభుల శత్రువు అయిన విష్ణువు వక్షస్థలంలో నివసించే మనోహర దివ్య స్వరూపిణి, స్వామిని, భక్తులను ప్రేమించే దానశీలి, శ్రీ వెంకటేశుని ప్రియ సతి అయిన లక్ష్మీదేవికి సుప్రభాతం.
తవ సుప్రభాతమరవింద లోచనే
భవతు ప్రసన్నముఖ చంద్రమండలే ।
విధి శంకరేంద్ర వనితాభిరర్చితే
వృశ శైలనాథ దయితే దయానిధే ॥ 4 ॥
పద్మం వంటి కన్నులు కలిగిన దేవీ, ప్రసన్నమైన చంద్రమండలం వంటి ముఖం కలిగిన దేవీ, బ్రహ్మ, శివుడు, ఇంద్రుల భార్యలు పూజించిన దేవీ, వృషశైల ప్రభువుకు ప్రియమైన దేవీ, దయకు నిధి అయిన దేవీ! మీకు సుప్రభాతం అగుగాక.
అత్ర్యాది సప్త ఋషయస్సముపాస్య సంధ్యాం
ఆకాశ సింధు కమలాని మనోహరాణి ।
ఆదాయ పాదయుగ మర్చయితుం ప్రపన్నాః
శేషాద్రి శేఖర విభో తవ సుప్రభాతమ్ ॥ 5 ॥
అత్రి మొదలైన సప్తర్షులు సంధ్యావందనం పూర్తిచేసి, ఆకాశగంగలో వికసించిన అందమైన పద్మాలను తీసుకొని మీ పాదాలను పూజించడానికి సిద్ధంగా ఉన్నారు. ఓ శేషాద్రి శిఖరాధిపతీ! మీకు సుప్రభాతం.
పంచాననాబ్జ భవ షణ్ముఖ వాసవాద్యాః
త్రైవిక్రమాది చరితం విబుధాః స్తువంతి ।
భాషాపతిః పఠతి వాసర శుద్ధి మారాత్
శేషాద్రి శేఖర విభో తవ సుప్రభాతమ్ ॥ 6 ॥
శివుడు (పంచాననుడు), బ్రహ్మ (అబ్జభవుడు), షణ్ముఖుడు, ఇంద్రుడు మొదలైన దేవతలు మీ త్రివిక్రమావతారం వంటి చరిత్రలను స్తుతిస్తున్నారు. బృహస్పతి (భాషాపతి) నేటి శుభదినాన్ని గురించి పఠిస్తున్నాడు. ఓ శేషాద్రి శిఖరాధిపతీ! మీకు సుప్రభాతం.
ఈశత్-ప్రఫుల్ల సరసీరుహ నారికేళ
పూగద్రుమాది సుమనోహర పాలికానామ్ ।
ఆవాతి మందమనిలః సహదివ్య గంధైః
శేషాద్రి శేఖర విభో తవ సుప్రభాతమ్ ॥ 7 ॥
కొద్దిగా వికసించిన పద్మాలు, కొబ్బరి, పోక చెట్లు మొదలైన అందమైన తోటల నుండి దివ్యమైన సుగంధాలతో కూడిన చల్లటి గాలి వీస్తున్నది. ఓ శేషాద్రి శిఖరాధిపతీ! మీకు సుప్రభాతం.
ఉన్మీల్యనేత్ర యుగముత్తమ పంజరస్థాః
పాత్రావసిష్ట కదలీ ఫల పాయసాని ।
భుక్త్వాః సలీల మథకేళి శుకాః పఠంతి
శేషాద్రి శేఖర విభో తవ సుప్రభాతమ్ ॥ 8 ॥
పంజరాల్లో ఉన్న చిలుకలు తమ కళ్ళను తెరిచి, పాత్రల్లో మిగిలి ఉన్న అరటిపళ్ళు, పాయసాన్ని తిని, సంతోషంగా శబ్దం చేస్తున్నాయి. ఓ శేషాద్రి శిఖరాధిపతీ! మీకు సుప్రభాతం.
తంత్రీ ప్రకర్ష మధుర స్వనయా విపంచ్యా
గాయత్యనంత చరితం తవ నారదోఽపి ।
భాషా సమగ్ర మసత్-కృతచారు రమ్యం
శేషాద్రి శేఖర విభో తవ సుప్రభాతమ్ ॥ 9 ॥
నారదుడు తన వీణ తీగలను మీటుతూ మధురంగా మీ అనంతమైన చరిత్రను గానం చేస్తున్నాడు. ఓ శేషాద్రి శిఖరాధిపతీ! మీకు సుప్రభాతం.
భృంగావళీ చ మకరంద రసాను విద్ధ
ఝుంకారగీత నినదైః సహసేవనాయ ।
నిర్యాత్యుపాంత సరసీ కమలోదరేభ్యః
శేషాద్రి శేఖర విభో తవ సుప్రభాతమ్ ॥ 10 ॥
తేనెను ఆస్వాదించిన తుమ్మెదల గుంపులు ఝుంకార నాదాలతో మీ సేవ కోసం సమీపంలోని పద్మ సరస్సుల నుండి బయలుదేరుతున్నాయి. ఓ శేషాద్రి శిఖరాధిపతీ! మీకు సుప్రభాతం.
యోషాగణేన వరదధ్ని విమథ్యమానే
ఘోషాలయేషు దధిమంథన తీవ్రఘోషాః ।
రోషాత్కలిం విదధతే కకుభశ్చ కుంభాః
శేషాద్రి శేఖర విభో తవ సుప్రభాతమ్ ॥ 11 ॥
యాదవ స్త్రీలు ఇళ్లలో పెరుగును చిలకగా, మజ్జిగ చిలికే శబ్దం తీవ్రంగా వినిపిస్తోంది. దానితో దిక్కులు, కుండలు కూడా కోపంగా గలగలమంటున్నాయి. ఓ శేషాద్రి శిఖరాధిపతీ! మీకు సుప్రభాతం.
పద్మేశమిత్ర శతపత్ర గతాళివర్గాః
హర్తుం శ్రియం కువలయస్య నిజాంగలక్ష్మ్యాః ।
భేరీ నినాదమివ భిభ్రతి తీవ్రనాదం
శేషాద్రి శేఖర విభో తవ సుప్రభాతమ్ ॥ 12 ॥
సూర్యుని స్నేహితులైన పద్మాలపై వాలిన తుమ్మెదల సమూహాలు, నల్లకలువల నుండి తమ అందాన్ని లాక్కునేందుకు, భేరీ శబ్దంలా తీవ్రమైన ధ్వని చేస్తున్నాయి. ఓ శేషాద్రి శిఖరాధిపతీ! మీకు సుప్రభాతం.
శ్రీమన్నభీష్ట వరదాఖిల లోక బంధో
శ్రీ శ్రీనివాస జగదేక దయైక సింధో ।
శ్రీ దేవతా గృహ భుజాంతర దివ్యమూర్తే
శ్రీ వేంకటాచలపతే తవ సుప్రభాతమ్ ॥ 13 ॥
సమస్త కోరికలను తీర్చేవాడా, సకల లోకాలకు బంధువైన శ్రీనివాసా, కరుణకు సముద్రమా! శ్రీదేవిని తన వక్షస్థలంలో ధరించిన దివ్యమూర్తీ! ఓ వేంకటాచలపతీ! మీకు సుప్రభాతం.
శ్రీ స్వామి పుష్కరిణికాప్లవ నిర్మలాంగాః
శ్రేయార్థినో హరవిరించి సనందనాద్యాః ।
ద్వారే వసంతి వరనేత్ర హతోత్త మాంగాః
శ్రీ వేంకటాచలపతే తవ సుప్రభాతమ్ ॥ 14 ॥
స్వామి పుష్కరిణిలో స్నానం చేసి నిర్మలమైన శరీరంతో, శ్రేయస్సు కోరుకునే శివుడు, బ్రహ్మ, సనందనుడు మొదలైనవారు, మీ కటాక్షం కోసం మీ ద్వారం వద్ద ఉన్నారు. ఓ వేంకటాచలపతీ! మీకు సుప్రభాతం.
శ్రీ శేషశైల గరుడాచల వేంకటాద్రి
నారాయణాద్రి వృషభాద్రి వృషాద్రి ముఖ్యామ్ ।
ఆఖ్యాం త్వదీయ వసతే రనిశం వదంతి
శ్రీ వేంకటాచలపతే తవ సుప్రభాతమ్ ॥ 15 ॥
శేషశైలం, గరుడాచలం, వేంకటాద్రి, నారాయణాద్రి, వృషభాద్రి, వృషాద్రి వంటి పేర్లతో మీ నివాసాన్ని భక్తులు నిరంతరం స్మరిస్తున్నారు. ఓ వేంకటాచలపతీ! మీకు సుప్రభాతం.
సేవాపరాః శివ సురేశ కృశానుధర్మ
రక్షోంబునాథ పవమాన ధనాధి నాథాః ।
బద్ధాంజలి ప్రవిలసన్నిజ శీర్షదేశాః
శ్రీ వేంకటాచలపతే తవ సుప్రభాతమ్ ॥ 16 ॥
సేవ చేయాలని ఆశపడే శివుడు, ఇంద్రుడు, అగ్ని, యముడు, నైఋతి, వరుణుడు, వాయువు, కుబేరుడు తమ చేతులు జోడించి మీ ముందు నిలబడ్డారు. ఓ వేంకటాచలపతీ! మీకు సుప్రభాతం.
ధాటీషు తే విహగరాజ మృగాధిరాజ
నాగాధిరాజ గజరాజ హయాధిరాజాః ।
స్వస్వాధికార మహిమాధిక మర్థయంతే
శ్రీ వేంకటాచలపతే తవ సుప్రభాతమ్ ॥ 17 ॥
పక్షిరాజు (గరుత్మంతుడు), మృగరాజు (సింహం), నాగులరాజు (ఆదిశేషుడు), గజరాజు (ఐరావతం), అశ్వరాజు (ఉచ్ఛైశ్రవము) మొదలైనవారు మీ సేనల్లో తమ అధికారాన్ని పెంచుకోవాలని కోరుకుంటున్నారు. ఓ వేంకటాచలపతీ! మీకు సుప్రభాతం.
సూర్యేందు భౌమ బుధవాక్పతి కావ్యశౌరి
స్వర్భానుకేతు దివిశత్-పరిశత్-ప్రధానాః ।
త్వద్దాసదాస చరమావధి దాసదాసాః
శ్రీ వేంకటాచలపతే తవ సుప్రభాతమ్ ॥ 18 ॥
సూర్యుడు, చంద్రుడు, అంగారకుడు, బుధుడు, బృహస్పతి, శుక్రుడు, శని, రాహువు, కేతువు వంటి గ్రహాలు, ఇతర దేవతాగణాల ప్రముఖులు మీ దాసులకు దాసులుగా ఉన్నారు. ఓ వేంకటాచలపతీ! మీకు సుప్రభాతం.
తత్-పాదధూళి భరిత స్ఫురితోత్తమాంగాః
స్వర్గాపవర్గ నిరపేక్ష నిజాంతరంగాః ।
కల్పాగమా కలనయాఽఽకులతాం లభంతే
శ్రీ వేంకటాచలపతే తవ సుప్రభాతమ్ ॥ 19 ॥
మీ పాదధూళిని తమ శిరస్సులపై ధరించినవారు, స్వర్గాన్ని, మోక్షాన్ని కూడా కోరుకోకుండా, కల్పం చివరకు వచ్చినా కలవరపడకుండా ఉన్నారు. ఓ వేంకటాచలపతీ! మీకు సుప్రభాతం.
త్వద్గోపురాగ్ర శిఖరాణి నిరీక్షమాణాః
స్వర్గాపవర్గ పదవీం పరమాం శ్రయంతః ।
మర్త్యా మనుష్య భువనే మతిమాశ్రయంతే
శ్రీ వేంకటాచలపతే తవ సుప్రభాతమ్ ॥ 20 ॥
మీ గోపురం శిఖరాలను చూసిన మానవులు, మర్త్యలోకంలోనే ఉండి కూడా స్వర్గం, మోక్షం వంటి పరమ పదాలను పొందే జ్ఞానాన్ని పొందుతారు. ఓ వేంకటాచలపతీ! మీకు సుప్రభాతం.
శ్రీ భూమినాయక దయాది
గుణామృతాబ్దే దేవాదిదేవ జగదేక శరణ్యమూర్తే ।
శ్రీమన్ననంత గరుడాదిభి రర్చితాంఘ్రే
శ్రీ వేంకటాచలపతే తవ సుప్రభాతమ్ ॥ 21 ॥
భూదేవికి నాథుడా, దయ అనే గుణాలకు అమృత సముద్రమా! దేవతలకే దేవుడా, ఈ ప్రపంచానికి ఏకైక శరణ్యమూ! ఆదిశేషుడు, గరుత్మంతుడు మొదలైనవారు పూజించిన పాదాలు కలిగిన శ్రీనివాసా! ఓ వేంకటాచలపతీ! మీకు సుప్రభాతం.
శ్రీ పద్మనాభ పురుషోత్తమ వాసుదేవ
వైకుంఠ మాధవ జనార్ధన చక్రపాణే ।
శ్రీ వత్స చిహ్న శరణాగత పారిజాత
శ్రీ వేంకటాచలపతే తవ సుప్రభాతమ్ ॥ 22 ॥
పద్మనాభా, పురుషోత్తమా, వాసుదేవా, వైకుంఠవాసా, మాధవా, జనార్ధనా, చక్రపాణీ! శ్రీవత్స చిహ్నాన్ని ధరించినవాడా, శరణాగతులకు కల్పవృక్షమా! ఓ వేంకటాచలపతీ! మీకు సుప్రభాతం.
కందర్ప దర్ప హర సుందర దివ్య మూర్తే
కాంతా కుచాంబురుహ కుట్మల లోలదృష్టే ।
కల్యాణ నిర్మల గుణాకర దివ్యకీర్తే
శ్రీ వేంకటాచలపతే తవ సుప్రభాతమ్ ॥ 23 ॥
మన్మథుని గర్వాన్ని అణచివేసే సుందర దివ్యమూర్తీ! లక్ష్మీదేవి వక్షస్థలంపై సదా దృష్టి సారించినవాడా! శుభకరమైన నిర్మల గుణాలకు నిలయమా, దివ్యమైన కీర్తి కలిగినవాడా! ఓ వేంకటాచలపతీ! మీకు సుప్రభాతం.
మీనాకృతే కమఠకోల నృసింహ వర్ణిన్
స్వామిన్ పరశ్వథ తపోధన రామచంద్ర ।
శేషాంశరామ యదునందన కల్కిరూప
శ్రీ వేంకటాచలపతే తవ సుప్రభాతమ్ ॥ 24 ॥
మత్స్యావతారా, కూర్మావతారా, వరాహావతారా, నరసింహావతారా, వామనావతారా, పరశురామా, శ్రీరామచంద్రా, బలరామా, కృష్ణా, కల్కిరూపా! ఓ వేంకటాచలపతీ! మీకు సుప్రభాతం.
ఏలాలవంగ ఘనసార సుగంధి తీర్థం
దివ్యం వియత్సరితి హేమఘటేషు పూర్ణమ్ ।
ధృత్వాద్య వైదిక శిఖామణయః ప్రహృష్టాః
తిష్ఠంతి వేంకటపతే తవ సుప్రభాతమ్ ॥ 25 ॥
ఏలకులు, లవంగాలు, కర్పూరంతో సుగంధభరితమైన దివ్య తీర్థాన్ని, బంగారు కలశాల్లో నింపి, వైదిక శిఖామణులు మీకు సమర్పించడానికి సంతోషంగా ఎదురు చూస్తున్నారు. ఓ వేంకటపతీ! మీకు సుప్రభాతం.
భాస్వానుదేతి వికచాని సరోరుహాణి
సంపూరయంతి నినదైః కకుభో విహంగాః ।
శ్రీవైష్ణవాః సతత మర్థిత మంగళాస్తే
ధామాశ్రయంతి తవ వేంకట సుప్రభాతమ్ ॥ 26 ॥
సూర్యుడు ఉదయించాడు, పద్మాలు వికసించాయి. పక్షులు తమ శబ్దాలతో దిక్కులను నింపుతున్నాయి. శుభాలను కోరుకునే శ్రీవైష్ణవులు మీ సన్నిధికి చేరుకున్నారు. ఓ వేంకటేశా! మీకు సుప్రభాతం.
బ్రహ్మాదయ-స్సురవరా-స్సమహర్షయస్తే
సంతస్సనందన-ముఖాస్త్వథ యోగివర్యాః ।
ధామాంతికే తవ హి మంగళవస్తుహస్తాః
శ్రీ వేంకటాచలపతే తవ సుప్రభాతమ్ ॥ 27 ॥
బ్రహ్మ మొదలైన దేవతా శ్రేష్ఠులు, మహర్షులు, సనందనుడు మొదలైన సత్పురుషులు, యోగిశ్రేష్ఠులు శుభకరమైన వస్తువులను చేతుల్లో పట్టుకుని మీ ఆలయం వద్ద ఉన్నారు. ఓ వేంకటాచలపతీ! మీకు సుప్రభాతం.
లక్శ్మీనివాస నిరవద్య గుణైక సింధో
సంసారసాగర సముత్తరణైక సేతో ।
వేదాంత వేద్య నిజవైభవ భక్త భోగ్య
శ్రీ వేంకటాచలపతే తవ సుప్రభాతమ్ ॥ 28 ॥
లక్ష్మీదేవికి నివాసమైనవాడా, నిందకు తావులేని గుణాలకు సముద్రమా! సంసార సాగరాన్ని దాటడానికి ఏకైక వారధివి. వేదాంతాల ద్వారా తెలియబడే నిజమైన వైభవం కలవాడా, భక్తులకు అనుభవయోగ్యమైనవాడా! ఓ వేంకటాచలపతీ! మీకు సుప్రభాతం.
ఇత్థం వృషాచలపతేరిహ సుప్రభాతం
యే మానవాః ప్రతిదినం పఠితుం ప్రవృత్తాః ।
తేషాం ప్రభాత సమయే స్మృతిరంగభాజాం
ప్రజ్ఞాం పరార్థ సులభాం పరమాం ప్రసూతే ॥ 29 ॥
వృషాచలాధీశుడైన వేంకటేశ్వరుని ఈ సుప్రభాతాన్ని ఏ మానవులైతే ప్రతిరోజూ పఠిస్తారో, వారికి ప్రభాత సమయంలో ఆయనను స్మరించడం ద్వారా పరమ ప్రయోజనకరమైన ఉన్నతమైన జ్ఞానం లభిస్తుంది.
మరిన్ని ఇలాంటి స్తోత్రాలు వాటి అర్ధాలకోసం నా బ్లాగును ఫాలో అవ్వండి.
కామెంట్లు
కామెంట్ను పోస్ట్ చేయండి